|
Nếu Viện Hàn lâm trao Nobel cho nhà văn trinh thám
Jeanne Rudbeck
Viện Hàn lâm Thụy Điển, nơi trao giải Nobel hàng năm, tất nhiên là không hỏi đến ý kiến của tôi. Nhưng nếu điều đó xảy ra, tôi sẽ khuyên họ rằng, giải thưởng văn chương danh giá năm nay nên thuộc về Stieg Larsson.
Nếu đề xuất của tôi được lưu tâm, việc trước hết Viện Hàn lâm phải làm là tự bước qua lời nguyền, trao giải cho một nhà văn đã mất. Tiểu thuyết gia người Thụy Điển đã qua đời vì bệnh tim ở tuổi 50, không kịp chứng kiến tiểu thuyết bộ ba Millennium (Thiên niên kỷ) của mình trở thành một hiện tượng xuất bản trên toàn thế giới.
Giới phê bình không ngần ngại tung ra những từ như “kiệt tác”, “tiểu thuyết trinh thám hoàn hảo”, “tác phẩm văn học quan trọng” để nói về bộ sách. Dịch giả tiếng Pháp của Millennium đã so sánh nó với Tấn trò đời của Balzac. Ở Đan Mạch, cuốn đầu tiên của bộ ba này bán chạy hơn mọi cuốn sách khác, trừ Kinh Thánh. Liệu văn chương Larsson có đuổi kịp giáo lý của Chúa không? Câu hỏi đó không buồn cười đâu.
 |
| Nhà văn Stieg Larsson. |
Khi đọc xong tác phẩm, tôi nhận thấy lời tung hô quả là chính đáng. Lỡ mở trang đầu tiên cuốn The Girl With the Dragon Tattoo (Cô gái có hình xăm rồng), tôi không thể dừng lại cho đến khi đã đọc hết 500 trang sách. Lời khuyên cho bạn là: Đừng bắt đầu ngó đến cuốn sách vào tối chủ nhật. Vì khi biết chiếc đồng hồ điểm 7h vào sáng hôm sau thì cũng là lúc bạn bàng hoàng nhận ra rằng, mình chắc chắn muộn buổi họp lúc 8h sáng. Nếu không chỉ có thể kịp xuất hiện ở đó với một thân hình chưa tắm rửa và đôi mắt đỏ ngầu.
Tất cả chỉ bởi nữ nhân vật được miêu tả trong cuốn sách Lisbeth Salander - một hacker tài ba. Bị người đời chối bỏ và coi như kẻ tâm thần, Salander cống hiến sức lực và trí thông minh của mình vào việc trả thù một xã hội căm ghét phụ nữ.
“46% phụ nữ Thụy Điển là nạn nhân nạn bạo hành của nam giới”.
Mỗi chương trong The Girl With the Dragon Tattoo mở ra với một thống kê kinh hoàng về hiện tượng bạo lực đối với phụ nữ. Larsson đã hủy hoại huyền thoại Thụy Điển - đất nước được coi là mảnh đất không tưởng của chủ nghĩa nam nữ bình quyền. Nguyên gốc tiếng Thụy Điển của cuốn sách có nghĩa là Men Who Hate Women (Những kẻ ghét đàn bà). Nhà xuất bản ở Anh đã giảm nhẹ sắc thái bằng cách đổi tiêu đề thành The Girl With the Dragon Tattoo. Theo tôi, đấy là cái tên quá cọc cạch cho một cuốn sách đầy rẫy những vụ xâm phạm phụ nữ.
 |
| Trang bìa cuốn sách. |
The Girl With the Dragon Tattoo phơi bày căn tính ghét đàn bà bị che giấu ở một đất nước vẫn huênh hoang là có nửa số ghế quốc hội thuộc về nữ giới. Nó vạch trần nạn bạo lực, đĩ điếm, kinh doanh tình dục và ngược đãi phụ nữ trong xã hội.
Cốt truyện của cuốn sách, khởi phát từ một gia đình quyền lực nhưng bạo tàn theo khuynh hướng độc hại của Đức quốc xã. Nhà xuất bản đã cẩn thận cung cấp bản phả hệ gia đình này để giúp độc giả tiện theo dõi kẻ nào đã làm điều gì với ai.
Nhân vật Martin Blomkvist là một nhà báo điều tra, người không bỏ lỡ bất cứ cơ hội nào để tố giác sự hèn nhát và kém cỏi của nền báo chí Thụy Điển và những thói xấu của xã hội. Cùng với thiên thần báo thù Salander, anh khám phá ra hàng loạt vụ nhũng nhiễu của các quan chức chính phủ. Đến cuốn thứ ba trong bộ sách, bộ đôi này điều tra ra những tội ác tày trời trong chính cơ quan tình báo Thụy Điển.
Những lúc không bận rộn phơi bày mặt trái của xã hội, Salander và Blomkvist ngồi uống cà phê. Các trang viết thường đầy rẫy cảnh chế biến cà phê, uống cà phê, mua cà phê trong siêu thị. Đến độ, một độc giả người Mỹ từng hỏi tôi: “Ở Thụy Điển, mọi người đều chỉ uống cà phê và ăn sandwiches thôi à?. Tôi đáp: “Đúng vậy đấy”.
Có thể là hơi khiên cưỡng khi so sánh Larsson với Flaubert và August Strindberg. Trang viết của ông không có phong cách sang trọng, lối viết hoa mỹ. Nhưng không hề gì, tôi sẽ vẫn coi Millennium là tác phẩm quan trọng nhất của cả thế kỷ. Chẳng phải một tờ báo Australia từng gọi nó là Chiến tranh và Hòa bình của người Thụy Điển đấy thôi. Millennium đã được xuất bản ở 33 quốc gia và bán được 6,5 triệu bản trên toàn thế giới.
Viện hàn lâm, quý ngài có để ý không?
Ồ, đến Tolstoy các ngài còn bỏ qua nữa là.
H.T. dịch
(Nguồn: The Local)
|
