|
'Nhà phê bình đang sống trong sợ hãi'
Tuy Hòa
30 cây bút gắn bó với lý luận phê bình gặp nhau tại trụ sở Hội nhà văn TP HCM hôm 22/9. Mục đích cuộc gặp gỡ nhằm tìm giải pháp, và động viên người trong giới trước nhiều khó khăn. Có cây bút lên tiếng, tình trạng của các nhà phê bình hiện nay là "sống trong sợ hãi".
Suốt mấy năm qua, cả công chúng và giới cầm bút đều e ngại cho sự buồn tẻ của các nhà lý luận phê bình trong đời sống văn học. Sự thật này không thể quay mặt đi và không thể im lặng mãi. Đời sống lý luận phê bình văn học hiện nay, các cây bút chuyên nghiệp rất ít xuất hiện, còn các cây bút nghiệp dư thì nhan nhản. Nhà văn Lê Văn Thảo, Chủ tịch Hội nhà văn thành phố, mở đầu hội thảo bằng những nhận xét thẳng thắn trên.
 |
| Giáo sư Trần Thanh Đạm. Ảnh: T.H. |
Trả lời cho vấn đề nêu trên, Giáo sư Mai Quốc Liên phát biểu: "Hơn 30 năm qua, người đọc thay đổi quá nhiều, văn hóa tiếp nhận đã khác. Vậy mà, không ít nhà phê bình mang tư duy "bất biến", không chịu "ứng vạn biến" nên cách viết cũ, không đủ sức thuyết phục độc giả khó tính".
Theo giáo sư, riêng tại TP HCM, lý luận phê bình đang yếu kém, và trách nhiệm lớn nhất thuộc về chính họ. Không thể đùn đẩy trách nhiệm cho nhau, rồi cả nể, rồi ngại va chạm. Cũng đừng phân công nghề nghiệp, cần gì nhà lý luận hay nhà phê bình, các nhà văn, nhà thơ thấy có gì chưa được trong đời sống văn học thì cứ lên tiếng. Ông cho rằng, giới lý luận phê bình phải quyết liệt hơn nữa, phải luôn giữ tâm niệm: "Sáng nghe được đạo lý thì chiều chết cũng cam lòng".
Ở tuổi 75, Giáo sư Trần Thanh Đạm khá cẩn trọng trong lời nói, nhưng ông "phản pháo" với thái độ riêng: "Chúng ta cứ ủng hộ nhau bằng miệng như anh Mai Quốc Liên dù rất hùng hồn, cũng chưa đủ đâu. Xin hỏi, bây giờ một bài phê bình tử tế thì in ở đâu? Tình hình văn học có nhiều điều rất tiêu cực, mà tôi cảm thấy cô độc lắm. Tôi không dám so với Lỗ Tấn, nhưng vài năm nay tôi có cái buồn "người biết chữ thường hay lo nghĩ" giống ông ấy. Nhìn đi nhìn lại, đội ngũ lý luận phê bình vẫn còn đây, nhưng không có diễn đàn, nên đành im lặng ôm lòng ngồi đấy thôi".
Giáo sư Đạm ngậm ngùi: "Tôi e rằng, người nào đó trực ngôn nhận xét về cuộc gặp gỡ này, chỉ cần một câu "toàn mấy ông già nói với nhau" thì tan nát cả cái hội thảo”. Đỡ lời Giáo sư Trần Thanh Đạm, nhà văn Đinh Phong tự phê bình: "Nhiều năm làm Chủ tịch Hội nhà báo TP HCM kiêm Phó Chủ tịch Hội nhà báo VN, tôi thấy xấu hổ vì báo chí vinh danh nhiều tác phẩm văn học không có giá trị gì. Hơn nữa, tôi đề nghị Hội nhà văn phải tổ chức những hội thảo lý luận phê bình thường xuyên để có những đánh giá kịp thời về đời sống văn học, chứ không thể xuân thu nhị kỳ mới gặp nhau để than thở".
Riêng nhà văn Đoàn Minh Tuấn thì bày tỏ bức xúc về những trang viết đầy nhục cảm đang thịnh hành trong văn chương: "Tôi qua Ấn Độ, ở ngay quảng trường New Dehli có bức tượng diễn tả một người đàn bà thỏa mãn cho bốn người đàn ông, nhưng nó thanh cao lắm, biểu cảm lắm, nhân văn lắm. Còn thứ văn chương viết về sex ở Việt Nam không ra gì cả, nhầy nhụa và bẩn thỉu".
Trải qua gần bốn giờ đồng hồ, cuộc gặp gỡ tạm khép lại với ý kiến của nhà văn nữ Nguyễn Thúy Ái: "Làm lý luận phê bình bây giờ giống như giữ rừng, nhiều lâm tặc mà ít cán bộ kiểm lâm. Đau đớn hơn là cán bộ kiểm lâm không có phương tiện gì trong tay. Những nhà lý luận phê bình thực sự đang sống trong sợ hãi".
|
