|
Dịch không thể nào bằng nguyên bản
Sau 5 năm chuẩn bị, cuốn Thơ Thiền Lý Trần, tam ngữ: Hán - Việt - Anh (phần Anh ngữ do Nguyễn Bá Chung và Kevin Bowen thực hiện) gồm thơ của 30 tác giả thế kỷ 10-14, do nhà thơ Nguyễn Duy vừa là chủ biên, vừa là người dịch nghĩa kiêm phần ảnh minh họa, vừa được nhà NXB Văn hóa Sài Gòn ấn hành. Nhà thơ Nguyễn Duy đã trả lời phỏng vấn về cuốn sách này.
- Thưa ông, hình thức cuốn sách rất đẹp nhưng về nội dung, việc dùng thơ lục bát để chuyển ngữ từ Hán sang Việt, đấy là chưa kể phần Anh ngữ là một điều rất khó. Tại sao ông lại chọn thể thơ này?
- Nói về dịch thơ thì người dịch có thể dùng song thất lục bát, thất ngôn bát cú, tứ tuyệt ngũ ngôn... và muốn dịch kiểu nào thì cũng không thể bằng nguyên bản được. Tôi chọn lục bát vì đây là thể thơ dễ thuộc, dễ nhớ, dễ truyền thụ. Hơn nữa, những thể thơ khác thì người khác đã dịch rồi. Mà người ta đã dịch rồi, thì mình dịch lại có thể không bằng người ta. Điều này là có thật. Dịch lục bát cực kỳ khó, bởi trong khi cố gắng bám sát được ý, được tư tưởng của tác giả thì người dịch lại phải thoát, thoát nhưng vẫn phải chuyển tải được phần thần hồn của bài thơ cổ. Thực tế dù đã cố gắng hết sức nhưng công bằng mà nhìn nhận thì một số bài đạt được yêu cầu chúng tôi đề ra, còn một số bài chưa đạt. Ngoài ra dịch sang thể lục bát cũng là thú chơi và luyện chữ của tôi.
- Ông làm sách với mục đích là nhằm truyền bá tinh văn văn hóa Việt Nam, không chỉ người Việt mình đọc với nhau, mà còn đưa ra nước ngoài. Với giá bán 258.000 đồng/tập thơ, ông nghĩ gì về giá của cuốn sách đối với mặt bằng thu nhập chung của người đọc hiện nay?
- Tôi cho rằng loại sách này khó có thể phổ cập, bởi loại thơ này rất kén người đọc. Họ phải có trình độ, có sự ham thích và có một tấm lòng. Số người này hiện không nhiều. Với sách khi đã thích, thì người ta không kể giá, còn nếu không, bán giá 1.000 đồng họ cũng không mua. Hơn nữa với tác phẩm của các bậc tiền nhân thì mình không thể trình bày nhom nhem được, mà phải làm trang trọng. Có thể với nhiều người, giá này là cao, nhưng đời sống của ta ngày một cao thì tôi hy vọng sẽ có nhiều người đón nhận. Riêng với nước ngoài, giá này so với một cuốn thơ, ảnh nghệ thuật thì quá bèo.
- Dự định sắp tới của ông đối với loại sách dịch này?
- Hiện chúng tôi đang nhờ bạn bè ở Paris dịch thêm phần tiếng Pháp. Còn lâu dài, chúng tôi muốn làm một bộ sách dạng này như Thơ Thiền Lê Nguyễn, 1.000 năm thơ Thiền, rồi thơ của các tác giả tiêu biểu: thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Cao Bá Quát... cho đến Nhật ký trong tù của Hồ Chí Minh.
(Nguồn: Thể thao & Văn hóa)
|
