|
Khi nhà văn và họa sĩ lấn sân nhau
Tường Hương
Người viết văn bỗng một hôm chuyển sang vẽ, còn người đang vẽ bỗng một lúc nào đấy lại viết văn. Dường như không còn lằn ranh nào giữa văn chương và hội họa. Xem những tác phẩm của họ mới thấy vẫn con người ấy, vẫn sự thăng hoa ấy, chỉ có cách thể hiện là khác đi.
 |
| Chí Phèo và Thị Nở trong tranh của Hoàng Minh Tường. | Đã có những cuộc gắn kết ngoạn mục giữa văn chương và hội họa, song hành và tôn vinh lẫn nhau khi Truyện Kiều được thể hiện qua 13 bản khắc gỗ của Nguyễn Gia Trí, Nguyễn Tường Lân, hay Triển lãm Bản thảo trưng bày những độc bản duy nhất quá trình sáng tạo của nhà văn dưới dạng một tác phẩm hội họa, hay đa dạng hơn nữa là ý tưởng sáng tác tranh về tác giả và nhân vật văn học...
Khi nhà văn... vẽ
Nhưng có lẽ sự gắn kết ngoạn mục hơn cả là chính họ, những họa sĩ, những văn sĩ trực tiếp tham gia vào quá trình sáng tạo của nhau, tạo nên một khoảng đan xen kỳ diệu giữa văn chương và hội họa.
Đóng góp nhiều cho dòng chảy này phải kể đến nhà thơ Trần Nhương với hơn mười năm cầm cọ. Anh thường sử dụng chất liệu bột màu và sơn dầu để dẫn người xem đến với những tình cảm nhẹ nhàng, chân quê như trong những tác phẩm Gió bát ngát đồng rừng, Gió quê, Bài thơ tình của lính...
Anh vẽ nhiều và bán cũng nhiều, đã hai lần triển lãm cá nhân và nhiều triển lãm nhóm, nhưng nó có lẽ cũng chỉ là cuộc dạo chơi của một Trần Nhương nhà thơ với những phút thư giãn giữa hai bài thơ và là một thứ duyên làm cho đời sống thêm phong phú.
Khác hẳn với sự "hiền lành" của nhà thơ Trần Nhương là những mảng màu đối nhau gay gắt của "họa sĩ trẻ" Nguyễn Quang Thiều. Đó là một nỗi buồn, một khát vọng, một giấc mơ hay một ký ức nào đó mà chính anh nói: "Tôi vẽ những câu thơ hay nhất của mình, vẽ những nhân vật trong thơ trong truyện của tôi. Tôi muốn nhìn lại họ một lần nữa bằng hình ảnh và màu sắc".
Hoàn toàn không được đào tạo qua trường lớp nào, nhưng người xem đã phải ngạc nhiên với Con bò mùa thu, Cá thần, Hoa thảo mưa, Những người lính chùa, Ban mai, Vũ hội cá...
Một phong cách hiện đại, sử dụng những gam màu nóng đầy ngẫu hứng và đối chọi, bố cục chặt, anh được đánh giá là rất "có nghề" trong một lĩnh vực hoàn toàn mới. Tuy nhiên, với anh vẽ cũng chỉ là cách để duy trì nguồn năng lượng bản thân.
Những văn sĩ như Hoàng Minh Tường, Đoàn Lê, Đỗ Minh Tuấn... cũng từ lâu nuôi dưỡng niềm đam mê hội họa. Mỗi người một vẻ khi họ lấy cảm hứng trực tiếp từ các tác phẩm văn học để bộc lộ cái tôi khác hẳn trong văn chương...
Với họ vẽ trước tiên là cảm hứng, là cách để giải tỏa bản thân và thể hiện cái tôi riêng qua từng bức tranh. Hội họa như một cứu cánh, một hình thức giao lưu mới khi mà người viết cảm thấy cô đơn, bất lực trước những trang giấy.
Và họa sĩ... viết
Giới hội họa cũng tham gia vào sáng tác văn chương một cách lặng lẽ và đầy riêng tư. Đáng chú ý là cô gái tài danh trong văn học và hội họa Nguyễn Thị Châu Giang. Tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật TP HCM nhưng với chị, viết văn, vẽ và làm thơ đều là sáng tác cả, chúng hỗ trợ nhau.
Thỉnh thoảng chị mới viết, nhưng tác giả của tập truyện ngắn nổi tiếng Trở về tình yêu luôn coi viết văn như nơi nương náu và lưu giữ những cảm xúc lâu dài cho tranh của mình.
Họa sĩ Ly Hoàng Ly cũng lấn sân sang văn học với hai tập thơ Cỏ trắng và Lô Lô. Học chuyên ngành sơn dầu nhưng chị lại chuyển sang nghệ thuật sắp đặt và nghệ thuật trình diễn với quan niệm làm nghệ thuật là để khám phá thế giới quanh mình và khám phá chính mình.
Ám ảnh sắp đặt đã được Ly Hoàng Ly dùng trong cách sắp xếp các chữ in, nó mang âm hưởng của cuộc thử nghiệm trò chơi nghệ thuật đương đại mà chị đang theo đuổi.
Nữ họa sĩ Nguyễn Thúy Hằng, người từng du học tại Mỹ thì gây chú ý bởi việc cho ra 3 tập thơ đầu tay Thời hôm nay, Khoái cảm và Điên rồ hợp lý. Tác phẩm gây nên những phản ứng trái chiều. Với chị hội họa và văn chương hòa hợp trong cùng cơ thể, nó hỗ trợ và tương ứng cho nhau một cách tự nhiên.
Còn nhiều nhiều nữa những Đỗ Đức, Lê Trí Dũng, Đỗ Phấn, Lê Thiết Cương, Phan Cẩm Thượng, Nguyễn Hồng Hưng... đang âm thầm nuôi dưỡng những trang viết của mình.
Đôi khi chỉ là những mẩu tùy bút, những bài phê bình trên báo hay một cuốn sách viết ra để biếu tặng bạn bè. Có lẽ việc viết lách ở họ không hàm ý để trở thành nhà văn mà đơn giản muốn góp cho đời những những tiếng nói phong phú, đa dạng của mình.
(Nguồn: Công An Nhân Dân)
|
