|
Anh và Iran chia rẽ vì Salman Rushdie
Văn chương mang lại cho Salman Rushdie khá nhiều danh hiệu: giải Booker, Whitbread, James Tait Black... và phiền phức: phán quyết do giáo chủ Hồi giáo Iran ban ra, đòi tử hình nhà văn ngay lập tức.
Phương Tây tán tụng Rushdie, người Hồi giáo coi ông như kẻ tội đồ. Sóng gió giữa Anh và Iran đã nổi lên khi nhà văn được Nữ hoàng Anh phong tước Hiệp sĩ.
"Tôi rất xúc động và cảm thấy thật nhỏ bé khi nhận được vinh dự cao quý của Nữ hoàng. Thật hạnh phúc khi những sáng tác của tôi được vinh danh bằng cách này”, Ngài Hiệp sĩ mới phong phát biểu.
Tước hiệu hiệp sĩ dành cho Salman Rushdie được coi là một dấu hiệu thể hiện sự ghi nhận muộn màng của người Anh sau 18 năm để mặc nhà văn trốn chui trốn nhủi án tử hình do giáo chủ Hồi giáo ban ra. Lần này, Anh đã phá vỡ mối quan hệ ngoại giao giữa hai nước.
 |
| Hình ảnh mới nhất của Rushdie tại lễ nhận tước phong Hiệp sĩ. |
"Tôi rất lấy làm mừng cho ông ấy. Salman là một nhà văn phi thường và tước hiệu này chính là một thông điệp gửi đến những kẻ chuyên đốt sách cùng những người nhượng bộ chúng”, tiểu thuyết gia Ian McEwan nhận định.
Giáo sư John Sutherland cho rằng, đây là một nhành ôliu được ngấm ngầm gửi đến Rushdie từ những người từng thất bại trong việc bảo vệ nhà văn. “Thật đáng ngạc nhiên khi Tony Blair, cùng rất nhiều người khác, vốn rất miễn cưỡng khi phải bắt tay Rushdie. Nhưng giờ đây, ông lại nhận được tước hiệp sĩ của Nữ hoàng. Giới trí thức cũng vô cùng ngần ngại khi phải đứng về phía Rushdie, đặc biệt là khi ông nhận án tử hình. Đây là một quyết định dũng cảm và đáng khen ngợi của những người đã cố vấn cho Nữ hoàng. Tôi rất tò mò không biết sự tiến cử này có phải đã đến từ phố Downing không”, vị giáo sư đã nghỉ hưu nói.
Bên cạnh án tử hình, bản thân Salman và những sáng tác của ông từ lâu đã gây nên nhiều luồng tranh cãi. Midnight's Children, cuốn tiểu thuyết thứ hai của nhà văn được tôn vinh là Booker của những tác phẩm đoạt giải Booker và lọt vào danh sách những tiểu thuyết hay nhất trong vòng 25 năm qua tại một cuộc bình chọn năm 1993. Nhưng những tác phẩm gần đây của ông không thu được thành công tương tự. Tuy nhiên, nhà văn vẫn rời bỏ văn đàn London để đến với New York rộng lớn.
Bạn bè và giới trí thức phương Tây phần lớn nhìn nhận tước hiệu hiệp sĩ là sự bù đắp xứng đáng cho Salman. Nhưng cộng đồng Hồi giáo và đặc biệt là các nhà lãnh đạo phương Tây đã quyết liệt phản ứng quyết định này của Nữ hoàng Anh.
 |
| Salman Rushdie và vợ. |
Phát ngôn viên Bộ ngoại giao Iran Mohammad Ali Hosseini cho rằng, quyết định tôn vinh một kẻ bội giáo như Rushdie đã đẩy nước Anh vào thế đối đầu với những người khác. Theo ông, đây cũng là một hành động giao chiến với người Hồi giáo.
"Trao tước hiệu hiệp sĩ cho kẻ đáng ghê tởm nhất trong cộng đồng Hồi giáo rõ ràng là một biểu hiện của thái độ chống đạo Hồi của các quan chức Anh”, ông Hosseini phát biểu trong một cuộc họp báo. Hosseini còn cho rằng, hành động này chắc chắn phải có sự hậu thuẫn của giới chức phương Tây.
Năm 1989, sau khi xuất bản tiểu thuyết Những vần thơ của quỷ Sa tăng, Rushdie bị giáo chủ Hồi giáo Iran Ayatollah Khomeini khép vào tội chết vì báng bổ Hồi giáo. Khomeini đã treo thưởng cho những ai lấy được đầu nhà văn. Đây là khoảng thời gian vô cùng khó khăn, ngặt nghèo của Rushdie. Suốt hơn một thập kỷ, ông luôn phải sống trong tình trạng bất an và lo lắng. Nhà văn cho biết, hằng năm, cứ đến ngày Lễ Tình nhân, ông lại nhận được những “tấm thiệp Valentine” của người Hồi giáo nhắc nhở ông về món nợ tinh thần phải trả bằng mạng sống với họ.
Năm 1998, sau khi Khomeini qua đời, chính phủ Iran ra thông báo không ủng hộ phán quyết tử hình dành cho Rushdie nhưng không chịu thủ tiêu phán quyết. Và trên thực tế, án tử hình đến nay vẫn treo lơ lửng trên đầu nhà văn dù ông tuyên bố, ông không còn sợ hay bị ám ảnh vì nó nữa.
Quyết định phong tước hiệp sĩ dành cho Rushdie được ban ra gần 3 tháng sau khi 15 thuỷ thủ Anh bị Iran bắt vì xâm phạm lãnh hải Iran (phía Anh phủ nhận cáo buộc này) và được thả sau gần 2 tuần giam giữ.
Quan hệ giữa Tehran và London sau đó lại càng căng thắng hơn vì những bất đồng xung quanh chương trình hạt nhân của Iran. Iran khẳng định, họ tiến hành các chương trình hạt nhân vì mục đích hoà bình. Còn Anh, Mỹ và các nước phương Tây nghi ngờ, nước này đang có tham vọng chế tạo vũ khí.
Có thêm sự kiện của Salman Rushdie, không ai biết quan hệ giữa Anh và Iran sẽ còn đi đến đâu.
(Nguồn: BBC, Philadelphia Inquirer)
|
