|
Zahida Hina: ‘Văn học Nam Á đang phát triển rất nhanh’
 |
| Nhà văn Zahida Hina. | Zahida Hina là nhà văn người Pakistan viết bằng tiếng Urdu. Những tác phẩm của bà đã được dịch ra nhiều thứ tiếng như Anh, Nga, Đức, Hindi, Punjabi… Hina còn là nhà phê bình của nhiều tờ báo danh tiếng tại Pakistan. Dưới đây là những tâm sự của bà về đời sống văn học tại các nước Nam Á.
- Những tác phẩm viết bằng tiếng Urdu được đón nhận như thế nào tại Nam Á?
- Nếu nói về các tác phẩm nguyên bản tiếng Urdu, tôi cho rằng, chúng đang mất dần độc giả trong những năm gần đây. Bởi trong cộng đồng những người sử dụng tiếng Urdu, thế hệ trẻ hầu như chỉ biết nói chứ không biết đọc hoặc viết. Các bậc phụ huynh ngày nay không khuyến khích con em mình học tiếng Urdu. Chính vì thế lượng độc giả đã giảm hẳn.
Nhưng các tác phẩm văn học dịch từ tiếng Urdu vẫn có sức thu hút nhất định đối với công chúng. Có rất nhiều nhà văn viết bằng ngôn ngữ Urdu nổi tiếng như Ismat Chughtai, Premchand… Họ được độc giả yêu quý và kính trọng.
- Bà nghĩ gì về những người phụ nữ viết văn tại Pakistan trong so sánh với các đồng nghiệp khác giới?
- Tôi nghĩ không có sự khác biệt nào về bản chất trong việc viết văn giữa hai giới, đặc biệt là với những nhà văn viết bằng tiếng Urdu. Một cây bút tài năng, nhạy cảm nắm bắt được nhu cầu, thị hiếu của công chúng và “sản xuất” ra được những tác phẩm có giá trị sẽ được độc giả đón nhận, bất luận họ là nam hay nữ nhà văn.
- Bà nghĩ thế nào về vai trò của văn học vùng Nam Á đối với nền văn học hiện đại thế giới?
- Văn học Nam Á đang phát triển rất nhanh về số lượng tác phẩm và tầm ảnh hưởng trên thế giới. Chúng tôi có nhiều nhà văn nổi tiếng tại các nước khác nhau. Những quốc gia sử dụng tiếng Anh cũng rất quan tâm đến các tác giả này và đặc biệt tò mò về cuộc sống và con người tại Ấn Độ, Nepal, Bangladesh, Sri Lanka và Bhutan. Nên tôi nghĩ văn học Nam Á sẽ thu hút sự chú ý của độc giả thế giới.
- Bà nghĩ gì về khả năng chuyển tải trung thành linh hồn của nguyên bản trong các tác phẩm dịch?
- Tôi rất tiếc khi phải nói rằng phần lớn những tác phẩm văn học dịch hiện nay không giữ được vẻ đẹp và tinh thần của nguyên bản. Tôi từng biết có những tác phẩm tuyệt vời nhưng khi được dịch sang ngôn ngữ khác thì chỉ còn là một đống chữ lộn nhộn. Dịch giả phải có sự hiểu biết sâu sắc về cả hai ngôn ngữ và niềm đam mê văn học thực sự thì mới sản sinh ra một bản dịch thành công. Nhưng tôi cũng chưa thấy ai đáp ứng được những tiêu chuẩn này cả. Cho đến nay, bản dịch mới chỉ là một hình ảnh nghèo nàn của nguyên bản.
- Dư luận trên thế giới thường cho rằng, phụ nữ ở các quốc gia Hồi giáo có một cuộc sống rất tù túng và ít tự do. Vậy thực hư ra sao?
- Tôi có thể khẳng định rằng, quan điểm này là rất sai lầm. Đúng là phụ nữ Hồi giáo có một cuộc sống khá lặng lẽ nhưng điều đó không có nghĩa là họ không biết vươn lên và tranh đấu. Trên thực tế, đã có rất nhiều phụ nữ, dù còn vô danh với thế giới rộng lớn, nhưng họ có ý thức mạnh mẽ và can đảm cất lên tiếng nói của chính mình. Họ phản ứng lại hoàn cảnh và khẳng định ý nghĩa sự tồn tại của bản thân trong một thế giới do đàn ông làm chủ. Vì vậy đã đến lúc phải từ bỏ những ý nghĩ xưa cũ như thế về cộng đồng Hồi giáo và nhìn thẳng vào thực tế.
- Tự do có ý nghĩa như thế nào đối với công việc sáng tác của người phụ nữ?
- Tôi nghĩ mọi nhà văn đều cần có tự do tuyệt đối. Bởi, với riêng tôi, tự do không chỉ là một ngoại lực, nó dường như là một thứ nội lực sáng tạo. Nhưng vấn đề là ở chỗ, tự do không nằm trong tay các giáo sĩ Hồi giáo hay các nhà cầm quyền mà ở trong bản thân chúng ta. Chúng ta sợ khủng bố, sợ quyền lực, sợ những quan điểm chính thống nên không dám viết về những “lực lượng” này. Và để biện bạch, chúng ta đổ lỗi cho việc mình không được tự do. Đó là ngụy biện. Khủng bố, quyền lực hay các quan điểm chính thống là những phần tất yếu của cuộc sống, không thể nào loại bỏ. Vậy nên, giải pháp tốt nhất là hãy vượt lên sợ hãi để viết. Nếu bạn bị thuyết phục bởi một điều gì đó, hãy viết mà không phải sợ ai hay bất cứ điều gì.
- Điều gì tạo cảm hứng cho bà khi sáng tác?
- Tôi viết về hiện thực hằng ngày đập vào mắt tôi, về những thử thách mà tôi phải đối diện trong cuộc sống. Tôi cũng quan tâm đến các vấn đề lịch sử bởi tôi vốn là sinh viên ngành lịch sử. Tác phẩm của tôi là sự hòa trộn giữa chất hiện thực và những hoài niệm về quá khứ.
Hà Linh dịch
(Nguồn: The HindustanTimes)
|
