|
Những cây bút nữ trên văn đàn Anh
Văn đàn Anh đang ở trong thời kỳ hoàng kim của các cây bút nữ. Khi đề cử giải thưởng Orange 2006 được công bố, các nhà phê bình nhận định: đây là cuộc đua căng thẳng nhất trong lịch sử 10 năm của giải thưởng văn học dành riêng cho giới nữ này. Trong số những ứng cử viên lọt vào "phòng chờ" năm nay, xuất hiện không ít những hạt giống mới, bổ sung vào đội ngũ các nhà văn nữ trên văn đàn.
Cách đây vài năm, giải thưởng Orange thường do các nhà văn Bắc Mỹ thống trị. Có quá ít các nhà văn Anh lọt vào đề cử để có thể lấn át cả về số lượng lẫn chất lượng. Nhưng năm nay với sự xuất hiện của các nhà văn Anh từ A - Ali Smith đến Z - Zadie Smith, nước Anh tự tin đặt hy vọng vào các cây bút nữ.
Ngày nay, các nhà xuất bản đã ý thức được hai điều quan trọng. Thứ nhất, sách của các tác giả nữ có thể mang lại nguồn lợi nhuận lớn. Thứ hai, khán giả nữ là một đội ngũ khách hàng tiềm năng trên thị trường sách.
"Tôi cho rằng có hai tác giả luôn luôn có thể gây nên những biến động trên thị trường xuất bản là Zadie Smith và Monica Ali", Louise Doughty - nữ tác giả sắp ra mắt cuốn tiểu thuyết thứ năm của mình - cho biết. "Mọi người có thể đã quên nhưng tôi vẫn còn nhớ rất rõ, khi một nhà xuất bản đứng ra in ấn và lăng xê tên tuổi của Zadie Smith khi cô chỉ mới là một sinh viên, nhiều người đã nói: "Thật ngớ ngẩn, họ định kiếm tiền từ những tác phẩm của cô bé này chắc". Nhưng thực tế chứng minh, những nghi ngờ này đã hoàn toàn sai".
 |
| Nhà văn Zadie Smith. | "Zadie Smith trở thành một tên tuổi lớn và Monica Ali cũng vậy. Các nhà văn nữ không viết chơi, họ là những "mỏ vàng" cho các nhà xuất bản". "Các nhà xuất bản đã nhận thức được vị trí của nhà văn nữ mới nổi và có những kế hoạch hoàn hảo khai thác cây bút nữ này bởi Zadie Smith là một "thương hiệu" được đón đợi. Thật khó lòng mà trong giây lát, có thể nghĩ ngay đến một nam nhà văn trẻ đạt được những thành công tương tự".
"Công chúng ngày nay không dễ bị mắc lừa. Cuốn tiểu thuyết Swan của cô siêu mẫu Naomi Campbell là một sự thất bại hoàn toàn. Điều này chứng minh, xinh đẹp, hấp dẫn là một lợi thế nhưng những yếu tố này không quyết định đến việc sáng tạo ra những tác phẩm văn học xuất sắc", Doughty nói.
Nhân tố thứ hai là lượng độc giả nữ. Từ lâu, người ta đã đánh giá rằng, phụ nữ là lực lượng tiêu thụ sách lớn hơn nam giới rất nhiều.
"Các nhà xuất bản nhận thức rõ phụ nữ là khách hàng tiêu thụ chính trên thị trường sách văn học. Sức mua của phái nữ đối với loại sách này gấp đôi nam giới", Debbie Taylor, chủ bút tạp chí Mslexia dành cho các nhà văn nữ, cho biết.
Thực tế này đã góp phần thay đổi những thành kiến cố hữu đối với các nhà văn nữ. Trên các trang văn chương xưa nay, sách của các nam nhà văn vẫn thống trị các mục điểm sách, phê bình.
"Đàn ông nói chung không thích truyện của các nhà văn nữ và nếu có mua sách họ cũng tránh xa kệ sách của các nhà văn nữ, nhưng ngày nay cùng với sự xuất hiện của đội ngũ các nữ biên tập viên tại các nhà xuất bản, các tạp chí văn học... hiện trạng này đang ngày càng được thay đổi. Điều này không có nghĩa là phái nữ "thiên vị" cho nhau mà vì thành kiến và sự phân biệt, đối xử với phụ nữ cầm bút đã không còn như xưa nữa", Taylor nói.
Cũng có thể giải thích cho sự bùng nổ của các cây bút nữ trên thị trường sách và các giải thưởng văn học Anh từ khía cạnh thương mại. Hannah Griffiths, biên tập viên của Faber, nhận định: "Thật khó lòng lăng xê hoặc giới thiệu thành công một tác giả không phải là người Anh. Ví như nếu giới thiệu một nhà văn người Mỹ, họ chỉ có thể xuất hiện tại Anh trong tuần lễ đầu tiên phát hành sách, và như thế độc giả chưa hề biết gì về "mẹ đẻ" của cuốn tiểu thuyết mà họ sắp mua. Trong khi đó, các nhà xuất bản đã phải chuẩn bị cho tác giả làm quen với độc giả một năm trước khi cuốn sách chính thức ra đời. Đó là một nguyên nhân thực tế đã góp phần thay đổi bộ mặt văn đàn 10 năm qua".
"Một thập niên trước, thị trường sách Anh do các tác giả Bắc Mỹ như Barbara Kingsolver thống trị, nhưng bây giờ, sao đã "đổi ngôi". Và chúng ta phải biết ơn Zadie Smith vì đã mở rộng cánh cửa cho các nhà văn nữ tại Anh", Griffiths nói.
Nhân tố cuối cùng có thể kể đến là hiệu quả của các khóa học viết văn tại Đại học East Anglia (UEA). Dưới sự giảng dạy và quản lý của các nhà văn như Michele Roberts và Jill Dawson, đây là nơi ươm mầm của các tài năng trẻ. Những người mới tốt nghiệp gần đây có Diana Evans - giải thưởng Orange 2005 dành cho Tác giả trẻ với cuốn tiểu thuyết 26a và Susan Fletcher - để cử Tiểu thuyết đầu tay Whitbread 2005.
Evans tin rằng "mác UEA" là một lợi thế cho các nhà văn trẻ trong việc quảng bá mình đến con mắt xanh của biên tập viên các nhà xuất bản.
"Thực tế là khi bạn đã vượt qua một khóa học nghiêm túc và đầy tính cạnh tranh ở UEA thì tác phẩm của bạn cũng phải đạt đến một đẳng cấp nhất định. Tất nhiên không phải tất cả những học viên tốt nghiệp khóa học này đều có sách được xuất bản", Evans nói.
Tuy không đưa ra dự đoán liệu hạt giống nào trong vụ mùa này sẽ trở thành đối thủ tương xứng của các cây bút kỳ cựu khác phái đương thời như Salman Rushdie, Julian Barnes, Kazuo Ishiguro và Ian McEwan nhưng John Sutherland, chủ tịch Hội đồng giám khảo Man Booker 2005 cho rằng, đây là "sự nở rộ đáng kinh ngạc".
Hannah Griffiths nhận xét: "Bạn khó lòng mà tìm được những trang viết tinh tế như những tác phẩm của Maggie O"Farrell, Rachel Cusk hoặc Zadie. Họ là những nữ nhà văn hiếm có, sáng tạo nên những tác phẩm đắt giá".
Rodney Troubridge, một độc giả của văn học trẻ, cảm thấy thật sự hạnh phúc khi coi đây là thời kỳ phát triển hoàng kim của các nhà văn nữ và cô chọn Sarah Waters, tác giả của Fingersmith và The Night Watch là một trong những ngôi sao của thời kỳ văn học này.
"Trước đây, thi thoảng lắm mới xuất hiện những tên tuổi lớn như Iris Murdoch, Margaret Drabble và AS Byatt nhưng đến nay thì các cây bút nữ tiềm năng mọc lên như nấm sau mưa, hứa hẹn sẽ trở thành những tên tuổi lớn trong tương lai", Rodney Troubridge nói.
Nhà văn Ali Smith tâm sự: "Trước đây, tôi không dám tin vào ý kiến cho rằng, sự thống trị của các nhà văn lớn trên văn đàn rồi sẽ có lúc bị thay thế". Nhưng cô cho rằng sự phát triển này có thể sẽ chỉ là nhất thời: "Thành quả của quá trình phát triển này là điều mà chúng ta phải thận trọng gìn giữ và trau dồi, nếu không ta sẽ đánh mất nó", cô nói.
***
Một số nữ nhà văn Anh có tên trong danh sách đề cử Orange 2006:
Leila Aboulela
Nữ nhà văn người Hồi giáo hiện sống tại Anh. Ngoài Minaret, Leila Aboulela còn có The Translator từng lọt vào đề cử giải Orange. Trong Minaret, nhân vật chính của Aboulela là một người phụ nữ tìm về nương náu trong cộng đồng Hồi giáo của mình sau bao năm làm kẻ xa lạ trên đất London.
Naomi Alderman
Naomi Alderman tốt nghiệp trường viết văn East Anglia. Disobedience là cuốn tiểu thuyết đầu tay của Alderman. Tác phẩm kể về cuộc sống trong một cộng đồng người Do Thái Bắc London.
Jill Dawson
Một nhà văn có liên hệ mật thiết với UEA nhưng với tư cách là một giáo viên chứ không phải là một học viên. Watch me Disappear - cuốn tiểu thuyết lọt vào vòng đề cử của Dawson là tác phẩm kể về một nhà khoa học trong cuộc hành trình tìm hiểu nguyên nhân sự mất tích của người bạn từ thời phổ thông của mình.
Philippa Gregory
Philippa Gregory được đề cử với The Constant Princess. The Constant Princess là tác phẩm tái dựng lại hình ảnh của Catherine - người phụ nữ hai lần bị Henry VIII và sau đó là các nhà viết sử hắt hủi và lãng quên.
Ali Smith
Tuy được các nhà phê bình và hội đồng giám khảo các giải thưởng đánh giá cao nhưng tác phẩm của Ali Smith không gặt hái được những thành công về mặt thương mại cho đến khi The Accidental xuất hiện. Tác phẩm đoạt giải Whitbread, được đề cử cho giải Man Booker và bây giờ là Orange.
Zadie Smith
On Beauty là cuốn tiểu thuyết tiếp theo White Teeth và The Autograph Man của Zadie Smith. Sau tất cả những gì đã trình làng, Smith xứng đáng là một tên tuổi sáng giá trên văn đàn Anh hiện nay.
Helen Dunmore
Helen Dunmore là chủ nhân của giải Orange đầu tiên được tổ chức năm 1996. Cô là một cây bút đa tài, hoạt động trên nhiều lĩnh vực: tiểu thuyết gia, nhà thơ, nhà văn của thiếu nhi và là một chuyên gia về văn học Nga.
Hilary Mantel
Là một trong những tên tuổi nổi bật trên văn đàn nhưng Hilary Mantel không có duyên với các giải thưởng. Lần này cô được đề cử Orange với Beyond Black.
Sarah Waters
Sarah Waters được đông đảo độc giả Anh biết đến với những tác phẩm được chuyển thể thành kịch bản truyền hình. Tác phẩm của cô thường đề cập đến những vấn đề của cuộc sống thời đại Victoria.
(Nguồn: The Independent)
|
