|
Biểu tượng văn hóa trong 'Wolf Totem'
Tuy là tác giả của cuốn tiểu thuyết "Wolf Totem" bán chạy nhất trong những năm gần đây ở Trung Quốc, nhưng khi đón tiếp một người khách nước ngoài tại nhà riêng của mình, nhà văn Khương Nhung tỏ ra khá rụt rè khi giới thiệu: "Xin lỗi, tôi không có danh thiếp".
Với một người như ông Khương, việc không có danh thiếp ghi rõ họ tên thật của mình quả là một điều đáng ngạc nhiên và khó hiểu.
Khi vị khách nước ngoài tỏ ý quan tâm đến thân thế của nhà văn, ông ngần ngại như muốn giấu tên thật của mình đằng sau thân hình nặng nề và một cặp kính mắt đã lỗi thời. "Đây là lần đầu tiên tôi đón tiếp một người khách tại nhà mình. Xin hiểu cho, hoàn cảnh của tôi có đôi chút phức tạp", nhà văn nói.
Những gì người ta được biết về nhà văn gồm: Khương Nhung năm nay 59 tuổi, là một nhà nghiên cứu về chính trị tại Đại học Bắc Kinh. Wolf Totem là cuốn tiểu thuyết đầu tay của ông viết về những vấn đề của văn hóa và văn minh Trung Quốc. Trong thời kỳ Cách mạng văn hóa, ông xung phong đi lao động tại đồng cỏ vùng Nội Mông và là người rất thông thạo về vùng đất phía Bắc Trung Quốc này. Mặc dù nhà văn không đề cập gì đến quá khứ của mình nhưng người ta đồn rằng ông có dính líu gì đó đến một số vấn đề về chính trị cuối những năm 1980 và đã phải ngồi tù một thời gian.
Bên cạnh đó là những thông tin khả quan hơn về nhà văn. Chỉ tính riêng những phiên bản được phát hành một cách hợp pháp ở Trung Quốc, Wolf Totem đã bán ra được 1 triệu bản cùng với 6 triệu bản được tiêu thụ ở chợ đen. Tập đoàn xuất bản Penguin đã mua bản quyền cuốn sách này với giá 100.000 USD, một kỷ lục về giá giao dịch bản quyền xuất ngoại đối với các tác phẩm văn học đương đại Trung Quốc. Peter Jackson, đạo diễn người New Zealand nổi tiếng với bộ phim The Lord of the Rings, cũng đã mua bản quyền chuyển thể cuốn sách thành phim.
Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng sự tinh tế trong cuốn tiểu thuyết nằm ở thái độ phê phán của nhà văn đối với dân tộc Hán và nền văn hóa ảnh hưởng Nho giáo của người Trung Quốc mà ông coi là độc đoán, chuyên quyền. Wolf Totem đề cao thế mạnh của văn hóa du mục với những giá trị như: "Tự do, độc lập, tự trọng trong tập thể, trong cạnh tranh và bất khuất trước gian khó". Đề tài này đã được nói đến nhiều trên báo chí, truyền hình và trong các môi trường của lực lượng quân đội Trung Quốc.
Bên cạnh thân thế của nhà văn thì một điều khó hiểu nữa có thể đặt ra là tại sao một cuốn sách đề cập đến những vấn đề khô khan như nhân chủng học, triết học với những giải thích phức tạp về phong tục dân gian của người Mông Cổ..., được viết bằng một lối văn khác với lối kể chuyện truyền thống lại thu hút đông đảo độc giả đến vậy.
Sức hấp dẫn của nó, theo tác giả, một phần là ở chỗ, cuốn sách đã góp phần lý giải một trong những bí ẩn lớn của lịch sử: "Tại sao Thành Cát Tư Hãn lại có đủ sức mạnh xâm chiếm và làm bá chủ cả một diện tích lớn như thế của thế giới với một đội quân không lấy gì làm đông đảo như vậy?".
"Câu trả lời nằm ở những giao thoa văn hóa chung giữa phương Đông và phương Tây, đó chính là văn hóa du mục", nhà văn giải thích, "Chủ nghĩa du mục mà người ta thường nói đến chất chứa rất nhiều khía cạnh bạo lực nhưng nó cũng mang nhiều yếu tố tự do. Văn hóa sùng bái sói bắt đầu rất sớm ở Mông Cổ và phức tạp hơn rất nhiều so với bất cứ nơi nào khác trên thế giới".
Theo ông Khương, nền văn hóa Trung Quốc có sự hội tụ của văn hóa du mục và văn hóa canh nông mà mỗi một bộ phận văn hóa này đều có những biểu tượng riêng của nó. Trong nền văn hóa du mục, sói là biểu tượng cho sức mạnh tinh thần của người Mông Cổ, nó sánh ngang với trời. "Biểu tượng này tương ứng với hình ảnh con rồng trong nền văn hóa canh nông", nhà văn nói.
Những nhận thức này của nhà văn là hệ quả của một môi trường giáo dục từ thơ bé. Bố mẹ ông tham gia vào sự nghiệp kháng chiến của đảng Cộng sản Trung Quốc và bị thương nặng. Năm 1949, khi cách mạng thắng lợi, họ trở thành những quan chức chính phủ. Con cái họ có những đặc quyền nhất định và từ rất sớm Trương Nhung đã được tiếp xúc với nền văn hóa phương Tây.
"Tôi bị ảnh hưởng sâu sắc bởi những chuyến đi xa vào cuối tuần của gia đình mình. Trước năm 1964, tôi vẫn có cơ hội tiếp xúc với điện ảnh Ấn Độ, Mỹ, Anh và những tài liệu mà tới những năm gần đây chúng mới được lưu truyền rộng rãi", nhà văn cho biết.
Trước khi diễn ra Cách mạng văn hóa (1966-1976), ông Khương xung phong đến một trong những vùng đất xa xôi nhất là Nội Mông. Lý giải cho sự lựa chọn này, nhà văn nói: "Khắp mọi nơi tôi thấy người ta sung công hết sách vở. Tôi nhặt nhạnh được hai vali to gồm hàng trăm cuốn sách của những tác giả như: Balzac, Tolstoy, Jack London và Jane Austen. Nếu tôi đến Heilongjiang, tôi sẽ phải sống trong quân đội và như thế thì số sách của tôi sẽ bị sung công mất".
Cuốn sách được nhà văn thai nghén trong 20 năm và tập trung viết trong vòng 6 năm. Trong quá trình viết, ông không tiết lộ công trình sáng tạo của mình với bất cứ một ai ngoại trừ vợ ông - vốn cũng là một tiểu thuyết gia.
Bây giờ, ông kể với nụ cười ranh mãnh, những người bạn biết rõ quá khứ của ông ở đồng cỏ Nội Mông thường gọi điện cho ông bàn tán về cuốn sách và hỏi: "Anh có biết tác giả là ai không?". Ông trả lời: "Nếu anh giới thiệu cho tôi tác giả đó thì hay quá".
* Bài viết của tác giả Howard W. French đăng trên tờ The New York Times. eVăn đặt lại tiêu đề.
Thanh Huyền dịch
|
