|
Bùng phát giải thưởng dành cho nữ nghệ sĩ
Sau khi giải thưởng văn học nổi tiếng dành cho các nữ nhà văn của Anh - giải Orange - kỷ niệm 10 năm ngày thành lập, tổ chức MaxMara Fashion Group và London"s Whitechapel Gallery cũng công bố thiết lập giải thưởng dành cho các nữ nghệ sĩ. Đồng thời, Mslexia, một tạp chí văn học ra hàng quý của Anh, vừa quyết định tổ chức các cuộc thi thơ thường niên dành cho các nhà thơ nữ. Còn ở Pháp, hãng Canon kết hợp với Hiệp hội các nhà báo nữ sẽ xét tặng giải thưởng hàng năm cho những tác phẩm xuất sắc của các nữ nhiếp ảnh gia.
Vậy điều gì đang diễn ra? Phải chăng sau hàng chục năm phụ nữ giành được quyền bình đẳng lại tiếp tục có một trào lưu mới của các nữ nghệ sĩ nhằm khẳng định vị trí của mình? Trên thực tế, các giải thưởng lớn ở châu Âu cũng như ở Mỹ đâu có sự phân biệt nào về giới. Vậy mà vẫn tiềm ẩn một trào lưu chống lại sự phân biệt giới trong các giải thưởng.
Trước những năm 1970, trong hầu hết các lĩnh vực văn hóa tinh thần, thường diễn ra hiện tượng nam giới là người sáng tạo còn phụ nữ là người hưởng thụ. Ngày nay, ở phương Tây, phụ nữ đã có mặt trên tất cả các lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật như kiến trúc, điêu khắc, văn học... Trong các trường đại học chuyên ngành về nghệ thuật, phụ nữ cũng đang chiếm đa số.
Không hề thua kém về số lượng nhân sự trong hoạt động sáng tạo so với nam giới, nhưng số tác giả nữ đoạt được các giải thưởng hoặc ít nhất là lọt vào danh sách đề cử của các giải thưởng cũng chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Vì sao vậy? Phải chăng vì các nữ nghệ sĩ chuyên nghiệp kém tài năng hơn các đồng nghiệp nam giới hay đơn giản chỉ là họ có ít cơ hội được ganh đua một cách công bằng trong những cuộc thi?
Một điều hiển nhiên là tác giả của những giải thưởng dành riêng cho nữ giới sẽ ủng hộ ý kiến cho rằng phụ nữ chịu thiệt thòi hơn trong một thế giới mà nghệ sĩ nam và các nhà quản lý nghệ thuật cũng là nam giới chiếm đại đa số. Những giải thưởng này sẽ góp phần tôn vinh những tài năng nữ mà vì một lý do nào đó họ đã không được chú ý một cách đúng mức. Giải thưởng Orange ngày nay được nhìn nhận ngang hàng với những giải thưởng lâu năm như Whitbread và Man Booker.
Năm nay, giải thưởng này thuộc về nữ nhà văn Lionel Shriver với cuốn tiểu thuyết "We Need To Talk About Kevin", câu chuyện về một người phụ nữ không thể yêu nổi đứa con trai của mình.
Trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, ưu thế tất nhiên cũng nghiêng về nam giới song có lẽ giải Oscar của Hollywood và giải Tony của sân khấu Broadway thì tỏ ra ít có sự phân biệt hơn. Trên thực tế, bản chất của công việc sáng tạo nghệ thuật không hề có bất cứ sự khác biệt nào giữa nam giới và nữ giới. Sự khác biệt duy nhất ở đây là cái cách mà công chúng tiếp nhận những sáng tác của họ.
"Tôi nghĩ nghệ thuật đích thực sẽ vượt lên mọi sự phân biệt" - Kate Mosse, tiểu thuyết gia và là Chủ tịch danh dự của giải thưởng Orange, nhận định. "Nghệ sĩ là nghệ sĩ, bất kể họ đại diện cho giới nào. Tuy nhiên, vấn đề marketing, bán hàng, tiếp thị sản phẩm thì lại là vấn đề phụ thuộc vào từng cá nhân. Chính vì thế mục đích của chúng tôi là tạo điều kiện để những tác phẩm nổi bật của các nhà văn nữ được phổ biến một cách rộng rãi hơn đến độc giả".
Câu hỏi: "Liệu các loại hình nghệ thuật do phụ nữ tạo ra có mang những đặc điểm riêng hay không?" là một trong những tâm điểm của cuộc tranh luận về các giải thưởng văn học dành cho nữ giới. Và một điều thú vị là hầu như người ta đều nhất trí rằng những tác phẩm nghệ thuật do các tác giả nữ sáng tạo ra thường có những đặc trưng riêng.
"Chúng tôi nhận thấy rằng các tác phẩm do các nam nhà văn viết thường ít đề cập đến những tình cảm mật thiết, thân tình, mang tính chất riêng tư", Debbie Taylor, chủ bút tạp chí Mslexia, nói về kết quả có được từ cuộc điều tra được tiến hành trên tạp chí này. Bà cho biết thêm: "Tác phẩm của các nam nhà văn thường đề cập tới các vấn đề như giới tính, bạo lực, công việc... trong khi tác phẩm của các nữ nhà văn thường quan tâm nhiều hơn đến các mối quan hệ, các vấn đề riêng tư, phục trang, con trẻ... Tóm lại là nam giới thì hướng ngoại còn nữ giới thì hướng nội. Có một số nhà văn nữ không thích nhận giải thưởng theo lối được ưu ái vì giới như vậy. Họ cho rằng tác phẩm của họ có thể sánh ngang hàng với các tác phẩm của các đồng nghiệp nam. Điều đấy là tốt thôi, nếu các giải thưởng được xét duyệt một cách công bằng".
Nói về giải thưởng Orange, tiểu thuyết gia Kate Mosse nhận xét: "Giải thưởng của chúng tôi nhằm tôn vinh các nữ nhà văn và giúp họ tiếp thị tác phẩm do mình sáng tạo ra. Giải thưởng đã tạo được dư luận cho gần 20 đầu sách được giải. Tôi nghĩ như thế là Orange đã đạt được mục đích đặt ra của mình".
(Nguồn: The IHT online)
|
