|
Cội rễ của tôi là Tiếng Việt
Tiếng Việt là một nguồn sướng thường xuyên của tôi. Nghe một câu tiếng Việt dí dỏm, sướng, đọc một trang tiếng Việt ngon lành, sướng, tìm được một từ Việt đích đáng, sướng… Nhờ thanh khí tiếng Việt tôi có bạn tri âm khắp nơi. Không những ở trong nước mà cả ở ngoài nước, đâu cũng có những người yêu tiếng Việt và văn chương tiếng Việt.
Tôi dạy văn và viết văn, làm cả hai việc đều phải bơi trong dòng tiếng Việt. Dòng sông này chở cơ man tài nguyên phong phú, cả một kho tàng vô giá. Sự tiếp nhận tài nguyên này ở trẻ em thật là kỳ diệu!
Trong đợt B52 Mỹ đánh phá Hà Nội, vợ tôi với đứa con sơ sinh đi sơ tán ở một nơi, đứa lớn 5 tuổi gửi cho bà ngoại sơ tán ở một nơi khác. Bà lại phải trông một đứa cháu nữa, mệt quá, được tin tôi trở về Hà Nội, bà nhắn tôi đến đưa con lớn về với mẹ nó.
Bố con từ biệt bà đi được một quãng, tôi hỏi con gái ngồi đèo sau xe đạp: "Con đi thì bà vui hay buồn?" (vốn từ của tôi (của chúng ta?) quả là nghèo nàn, đời sống tình cảm trở đi trở lại chỉ có mấy từ: vui, buồn, yêu, ghét…).
Con gái tôi trả lời: "Bà mừng bố ạ". Tôi nghe câu nói hơi là lạ. Tôi đưa cho nó hai từ để chọn một: "vui" hay "buồn"… Nó dùng từ của nó: Bà mừng bố ạ. Tôi cũng chỉ nghĩ vậy thôi, lời con trẻ…
Mấy năm sau, đất nước hòa bình, vào Sài Gòn, tôi gặp một bà chị họ, bà nói với tôi: "… Nước nhà thống nhất, chị mừng nhưng không vui, mừng vì khỏi đạn bom loạn lạc, nhưng riêng chị không vui vì gia đình ly tán…". Nghe bà nói tôi sửng sốt: hóa ra trong tiếng Việt, "mừng" khác "vui". Không nói "bà vui" mà nói "bà mừng, bố ạ". Con tôi mới có 5 tuổi, chắc chắn không ai giảng cho nó "mừng" khác "vui", trực giác nào mà thần tình như vậy…
Đời sống của ngôn ngữ và sự tiếp nhận ngôn ngữ chứa đựng những điều bí ẩn vô cùng kỳ diệu. Việc sử dụng tiếng Việt và khai thác những khả năng kỳ diệu của nó đương là một vấn đề nghiêm trọng trong đời sống văn hóa nước ta.
Những người cầm bút viết kỹ lưỡng, quan tâm đến sự chính xác của từ, sự chính xác của âm hưởng và cấu trúc nhằm diễn đạt thật chính xác những suy nghĩ và cảm xúc thực của mình ngày càng ít đi trong khi một số khá đông cắm cổ viết nạp bài ăn tiền với một tiếng Việt nghèo nàn, nhợt nhạt, sáo nhàm, thậm chí cẩu thả, nhếch nhác… những dòng chữ của họ bò trên trang giấy giống như "bầy kiến, không hồi hộp, không vang động" (chữ dùng của Hoàng Phủ Ngọc Tường).
(Nguồn: Thể thao & Văn hóa)
|
