|
Chân dung cát
Cuốn sách mới của Inrasara với từng mảnh nhỏ cắt rời, đứt vỡ nhưng đan xen vào nhau trong một gương mặt tinh thần Chăm đương đại.
Tên sách: Chân dung cát
Tác giả: Inrasara
NXB Hội nhà văn và Công ty Văn hoá & Truyền thông Nhã Nam, 7/2006
 |
| Trang bìa "Chân dung cát". |
Trên bất cứ trang nào, hoặc chương nào của Chân dung cát, cũng có thể bắt gặp sắc thái mới mẻ của ngôn từ, hình ảnh và những khái quát đời sống. Tác giả từ chối lối kể chuyện đi sâu vào những biểu hiện cụ thể, theo tiến trình của đời sống, tính cách, thân phận... mà muốn người đọc cảm nhận trực tiếp "thần sắc" từ lát cắt bén ngọt tinh thần Chăm.
Có thể gặp những truyền thuyết xưa cũ vừa hào hùng vừa cay đắng, của một cộng đồng mạnh mẽ, có bề dày văn hoá và trí tưởng tượng mãnh liệt trong chặng đường dài vươn mình huy hoàng và tàn lụi.
Có thể gặp những đoạn trích sổ ghi chép, nhật ký tinh thần riêng tư (mà có lẽ không mượn kiểu giãi bày như vậy sẽ khó lòng chuyển tải ý tưởng trong một tiểu thuyết) của những nhân vật trí thức Chăm đầy những suy tư táo bạo, bất ngờ về lẽ tồn vong của ngôn ngữ, văn hoá và cộng đồng.
Có thể gặp câu chuyện đầy éo le bí ẩn về những thân phận dường như phải gánh nỗi bi thương, cái phi lý, khát vọng và sự bế tắc khủng khiếp của con người. Cũng có những nhân vật mang nặng cái đẹp bản nguyên của cuộc sống.
Tất cả đan xen làm thành gương mặt tinh thần Chăm đương đại - Chân dung Chăm - với đủ góc cạnh lập thể, trải dài kéo căng suốt nhiều chiều thời gian: hiện tại, quá khứ, tương lai, hồi ức riêng biệt... Qua chân dung tinh thần này ta có thể hình dung một đời sống Chăm hiện tại khắc nghiệt, phôi pha "nơi xó kẹt thế giới bỏ quên"; con người Chăm mạnh mẽ, đầy bản lĩnh văn hoá nhưng "buồn đến muốn tìm gò mối lủi đầu vào"... Đó là sự tiên nghiệm về một cộng đồng chỉ có thể đứng dậy và tới trước ngưỡng cửa tồn vong bằng chính sức sống nội tại của bản thân. Đó cũng chính là bước đi của Chăm hoà nhập sánh với toàn thể xã hội hiện tại.
Chân dung cát, với từng mảnh nhỏ bị cắt rời của "không - thời gian", nhà văn gắng sức truyền tải từng cảm nhận trọn vẹn, khi rã rời hoang mang, lúc can đảm ngậm ngùi hay sôi nổi vô nghĩa, chen chúc giữa muôn vàn những đứt vỡ xáo trộn vụn nát khác. Cũng bằng cách này, Inrasara tạo ra một không khí "chẳng có gì nghiêm trọng", ngẫu hứng, không chủ đích, dung dị đời thường, viết văn để quên văn.
Hình thức tổ chức một tác phẩm cũng góp phần thể hiện và trở thành thông điệp của chính tác phẩm ấy. Lối sáng tác hậu hiện đại "cắt dán" nhiều loại văn bản trong một cuốn sách, đan xen nhiều câu chuyện trong một câu chuyện, có tác dụng mở rộng không gian nghệ thuật của tác phẩm, nới rộng những chiều kích hiện thực đồng thời phản ánh quan niệm về một thế giới không dễ lý giải, đứt vỡ xáo trộn và vụn nát - Chân dung cát cũng là bước đầu thử nghiệm của Inrasara trong loại sáng tác này.
Khánh Phương
|
