|
Cao Hành Kiện: ‘Với tôi, Trung Quốc là quá khứ’
Hà Linh
Được ngợi ca ở phương Tây nhưng bị ghẻ lạnh, hắt hủi và cấm đoán ngay trên chính quê hương mình, tiểu thuyết gia đoạt giải Nobel 2000 ngậm ngùi nói về đất nước đã sinh ra ông rằng: “Tôi coi Trung Quốc như trang sách đã lật xong”.
> Cao Hành Kiện không đọc văn học Trung Quốc
Một người bạn của tác giả Linh sơn gần đây đã tìm được bản in lậu tác phẩm của ông tại một hiệu sách dưới ga xe điện ngầm ở Trung Quốc. Sách của Cao Hành Kiện từ lâu vốn đã trôi nổi trên thị trường chợ đen nước này nhưng ông bạn nhà văn rất ngạc nhiên khi hình ảnh được cho là tác giả trên trang bìa lại là ảnh một người khác.
"Tôi thấy rất buồn cười. Tôi làm việc này vì muốn có bộ sưu tập các cuốn sách bị in lậu để đưa vào thư viện cá nhân”, người bạn 68 tuổi của Cao Hành Kiện cho biết.
Kể từ khi Cao Hành Kiện đoạt giải thưởng văn chương danh giá nhất vào năm 2000, tác phẩm của ông đã được dịch ra hơn 30 ngôn ngữ trên thế giới. Tuy nhiên, đến nay ông vẫn là tâm điểm của những lời chỉ trích, cáo buộc từ phía những người đồng bào. Nhiều người Trung Quốc cho rằng, Cao Hành Kiện đoạt giải Nobel chỉ vì ông đã công khai phê phán đất nước mình. Nhà văn cho biết, ông không quan tâm đến sự công kích đó.
 |
| Nhà văn Cao Hành Kiện. |
"Những lời bình phẩm ấy chủ yếu mang tính chính trị. Kẻ chỉ trích không bao giờ đọc tác phẩm của tôi nên chúng không đáng để tôi phải bận tâm. Tôi cũng không biết là độc giả có thể đọc được sách của tôi ở Trung Quốc hay không. Thực sự thì ngay cả điều đó tôi cũng không để ý. Vì tôi còn quá nhiều việc khác phải làm”, Cao Hành Kiện nói.
Sinh năm 1940 tại Giang Tây, Trung Quốc, như nhiều trí thức đương thời, Cao Hành Kiện bị bắt đi cải tạo vào thời kỳ Cách mạng Văn hóa những năm 1960. 10 năm bị đày ải đi lao động để lọc “máu tiểu tư sản” đã khiến nhà văn bị ám ảnh nặng nề. Lo sợ cho sự an toàn của mình, Cao Hành Kiện đã bí mật đốt hết một vali đầy bản thảo mà ông từng phải lén lút viết ra. “Tôi không bao giờ nghĩ những gì tôi viết ra lại mang đến cho mình nhiều rắc rối như vậy”, nhà văn chia sẻ.
Sau Cách mạng Văn hóa, Trung Quốc bước vào thời kỳ cải cách sửa đổi, Cao Hành Kiện từng bước tạo dựng tên tuổi cho mình với tư cách là một tiểu thuyết gia, nhà viết kịch, nhà phê bình có sức viết dồi dào.
Nhưng vạ bút nhanh chóng ập đến với Cao Hành Kiện khi vở kịch Trạm xe của ông bị một quan chức nhà nước nhận định là “sản phẩm độc hại nhất kể từ khi thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa”.
 |
| Bìa cuốn Linh sơn bản tiếng Việt. |
Xuất bản năm 1983, Trạm xe là câu chuyện về một nhóm trí thức có nghề nghiệp và cuộc sống khác nhau, cùng gặp nhau tại một trạm xe buýt. Họ cùng chờ đợi một chuyến xe không đến bao giờ. Vở kịch ngay lập tức bị cấm diễn. Để tránh hệ lụy, nhà văn đành đơn độc thực hiện chuyến đi lênh đênh trên dòng Trường Giang năm 1983. Những điều mắt thấy tai nghe và sự cảm nhận về chính số phận của mình từ hành trình này đã giúp ông viết nên cuốn tiểu thuyết để đời Linh sơn - câu chuyện về chuyến tìm đến nguồn cội, sự yên ổn trong tâm hồn và tự do của một con người cá nhân. Sách xuất bản năm 1990 tại Đài Loan. Linh Sơn được ngợi ca trong Lời tuyên dương của Viện Hàn lâm Thụy Điển khi trao giải Nobel cho ông. Viện Hàn lâm đánh giá, đây là tác phẩm “có tầm cỡ thế giới, mang dấu ấn đắng cay trong tư tưởng và sự tinh tế của ngôn từ, mở ra những lối đi mới cho tiểu thuyết và nghệ thuật kịch Trung Quốc”.
Biết rõ sách của mình sẽ không bao giờ còn được xuất bản ở Trung Quốc, Cao Hành Kiện sang Pháp năm 1987 và trở thành tâm điểm tranh cãi vài năm sau, khi ông công bố vở kịch Đào vong viết về sự biến Thiên An Môn xảy ra ở Bắc Kinh năm 1989.
"Tôi nghĩ, nhà văn phải tránh xa mọi hình thức công nhận hoặc áp đặt mang tính chính trị. Vì tiếng nói của anh phải là tiếng nói của cá nhân. Chỉ như thế, anh mới cất lên được những tiếng nói trung thực”, nhà văn khẳng định.
Sau khi rời khỏi Trung Quốc, Cao Hành Kiện không còn được quê nhà chào đón, toàn bộ tác phẩm của ông bị cấm xuất bản ở quê hương. Nhưng nhà văn cho biết, ông không hối tiếc, cũng không mong ước được trở về nơi chôn nhau cắt rốn.
"Với tôi, Trung Quốc như một trang sách đã lật xong. Nó đã là quá khứ”, nhà văn nói. Hiện tại, ông ở Pháp, mang quốc tịch Pháp và hài lòng với cuộc sống ở đây.
"Tôi không bao giờ cưỡng lại văn hóa phương Tây, không bao giờ coi các nhân vật chính trong tiểu thuyết phương Tây như những người ngoại quốc. Họ chạm đến trái tim tôi vì đều là con người. Tính người vượt qua mọi biên giới về quốc gia, văn hóa và ngôn ngữ. Tôi thường nói đùa, tôi là ‘gã du mục toàn cầu’. Tôi đi khắp nơi trên thế giới để viết và làm rất nhiều công việc khác ”, Cao Hành Kiện nói về quá trình hội nhập không mấy khó khăn của mình trên đất khách.
Tuy nhiên, nhà văn cho biết, danh tiếng là vấn đề khiến ông đau đầu nhất hiện nay. Ông mong muốn độc giả biết đến mình qua trang viết chứ không phải qua cuộc sống cá nhân.
"Giải Nobel Văn học rất quan trọng đối với tôi. Nhưng đồng thời, nó cũng tạo ra nhiều áp lực. Bây giờ thật khó mà lắc đầu với một lời mời nào, vì chúng đều đến từ những người bạn của tôi”, nhà văn tâm sự.
(Nguồn: AFP)
|
