|
Salman Rushdie ghét phơi bày đời sống riêng tư
Andre Mayer
Salman Rushdie là một trong những tiểu thuyết gia có văn phong tuyệt vời nhất hiện nay. Ông cũng là cây bút tên tuổi trên văn đàn thế giới. Trớ trêu thay, trong sự nghiệp văn chương của Rushdie, tài năng phi thường không phải là yếu tố quyết định sự nổi tiếng của ông.
Nhiều người chưa từng đọc tác phẩm của Rushdie biết đến ông qua bản án tử hình khắc nghiệt vì cuốn tiểu thuyết Những vần thơ của quỷ Sa tăng bị khép vào tội phỉ báng Hồi giáo. Khi sợi dây tử thần này dần dà được nới lỏng, Rushdie lại bị cuốn vào vòng vây của báo giới vì cuộc hôn nhân và sau đó là chia ly ầm ĩ với người vợ thứ tư - siêu mẫu trẻ Padma Lakshmi.
Với cuốn tiểu thuyết mới nhất The Enchantress of Florence - lấy bối cảnh Ấn Độ thế kỷ 16, độc giả trung thành của nhà văn hy vọng, Salman Rushdie sẽ được trả về cho văn chương. Dưới đây là cuộc trò chuyện với ông xung quanh cuốn tiểu thuyết mới.
 |
| Nhà văn Salman Rushdie. |
- Trong khi chúng ta đang sống trong một thời đại nhốn nháo, đảo điên, việc cuốn tiểu thuyết mới của ông không xây dựng trên bối cảnh xã hội đương thời dường như là một hành động phá cách?
- Tôi luôn muốn viết được những cuốn sách mang tính chất phá cách, những tác phẩm làm lật nhào mọi thứ. Nhưng khi đã vạch ra đề cương cho một cuốn tiểu thuyết, tôi ít khi nghĩ đến những điều gì khác ngoài nó. Tôi thích viết được cuốn sách đem đến cho con người những suy nghĩ mới, bất luận là đề cập đến quá khứ, hiện tại hay tương lai. Tác phẩm của tôi thường nghiên cứu về sự gặp gỡ và va chạm giữa lịch sử và cuộc sống cá nhân con người. Chúng ta liệu có thể làm chủ lịch sử hay chỉ biết phó mặc số phận mình cho lịch sử? Đó là câu hỏi ẩn giấu trong hầu như tất cả những gì tôi viết.
- Rất nhiều người cho rằng, chúng ta đang sống trong một thời đại tự do, dân chủ nhất xưa nay. Tuy nhiên, trong cuốn tiểu thuyết mới của ông, có những thời kỳ cũng được miêu tả tự do và dân chủ không kém?
- Đó là một bi kịch. Chúng ta nhiều khi đi giật lùi. 5 đời hoàng đế đầu tiên trong triều đại Mughal, đặc biệt 3 vị vua Akbar, con trai Jahangir và cháu trai Shah Jahan, là những nhà cai trị rất khoan dung. Họ đều ở ngai vàng rất lâu. Đó là một thời kỳ cởi mở, dân chủ, văn học nghệ thuật phát triển rực rỡ. Nhưng tiếp sau đó là Aurangzeb - một vị hoàng đế vô cùng tàn bạo…
 |
| Trang bìa cuốn tiểu thuyết mới. |
- Tuy lấy bối cảnh xưa nhưng rất nhiều đoạn văn trong tiểu thuyết của ông đề cập đến những vấn đề hiện tại. Một vị quân sư của nhà vua trong truyện đã nói: “Mỗi tín đồ đích thực đều có lý do xác đáng để bất tín vào mọi chúa trời khác, ngoài chúa trời của họ… Thế nên, những người như họ tập hợp đủ lý do để tôi không tin vào bất cứ thánh thần nào”. Câu nói này có mối liên hệ gì với sự thịnh hành của thuyết vô thần hiện nay?
- Có lẽ chúng ta phải quay về quá khứ một chút. Vào thập niên 1960 - 1970, tôn giáo rất lép vế, tưởng như bị đẩy ra khỏi đời sống con người. Thời tôi ở vào độ tuổi 20, tôi sẽ coi đó là chuyện lố bịch nếu có ai băn khoăn về uy lực của tôn giáo trong đời sống cộng đồng. Với thế hệ tôi, điều khiến chúng tôi cảm thấy sốc là sự trở lại ồ ạt và mạnh mẽ đến vậy của tôn giáo trong đời sống nhân loại…
- Một tín đồ Hồi giáo trong cuốn sách nói: “Không có tương lai nào cho người Anh trên trái đất này cả. Một giống người chối bỏ lý tưởng hy sinh cá nhân sẽ nhanh chóng bị xóa sổ khỏi lịch sử”. Trong thời đại đánh bom liều chết như bây giờ, đây hẳn không phải là một câu nói bâng quơ?
- Đó là câu nói có sắc thái mỉa mai trong đó – một câu chuyện cười về tương lai.
- Quay về với hiện tại, theo ông, cuộc chiến chống lại trào lưu tôn giáo cực đoan liệu có khả năng thắng lợi?
- Tôi nghĩ là có thể. Và cơ sở để chúng ta tin điều đó là bộ phận này chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong cộng đồng Hồi giáo. Phần lớn người Hồi giáo ghét những kẻ cực đoan.
 |
| Rushdie và người vợ thứ tư. |
- Đối với công việc viết lách của mình, còn có điều gì mà ông muốn cải thiện?
- Tôi luôn để tâm tìm kiếm những gì mình chưa làm được. Một vài độc giả vừa nói với tôi rằng, The Enchantress of Florence không giống với các tác phẩm khác của tôi. Tôi trả lời: “Vâng, đó là điều mọi người vẫn thường nói”. Sự thực là tôi không muốn lặp lại mình.
Tôi luôn có cảm giác rõ ràng về một cuốn sách tôi chưa từng viết – một tác phẩm về xã hội Anh trên diện rộng. Tôi mường tượng, cuốn sách sẽ không được viết theo phong cách hiện thực huyền ảo, nó sẽ là tác phẩm theo lối cũ, kiểu văn học hiện thực Anh. Còn có những điều về nước Anh - mảnh đất tôi rất gắn bó - nhưng vẫn chưa được tôi khai thác.
- Từ án tử hình đến cuộc hôn nhân gần đây, ông đã trở thành tiêu điểm của các tờ báo lá cải. Được chú ý như vậy liệu có đưa lại ảnh hưởng tích cực nào cho ông?
- Không, thực sự là không. Những năm tháng tôi sống trong án tử hình có lẽ là có. Nó khiến tôi phải chú ý đến một vấn đề mà bây giờ đã trở thành mối quan tâm của mọi người. Nhưng chuyện kia thì hoàn toàn không. Tôi ghét phải phơi bày đời sống riêng tư của mình trước công chúng. Phần lớn cuộc sống cá nhân của tôi vẫn được giữ trong vòng bí mật. Tôi có hàng tá những quan hệ gần gũi mà không ai biết một chút gì về chúng. Chỉ có cuộc hôn nhân này trở thành tiệc nhậu cho công chúng. Và tôi không thích thế.
Hà Linh dịch
(Nguồn: CBC)
|
