|
Doris Lessing quá bất ngờ khi đoạt giải Nobel
"Tôi đã giành được tất cả giải thưởng văn học ở Châu Âu, mỗi giải là một kỷ niệm nhớ đời. Tôi sung sướng khi nhận những giải này. Đúng là cầm được bộ "thùng phá sảnh" [] trong tay", Lessing thổ lộ với báo chí tại nhà mình ở London, sau khi bà được thông báo đoạt giải Nobel văn học.
"Tôi chỉ vừa từ bệnh viện trở về với con trai của tôi là Peter, nó đang bệnh. Tôi bước ra khỏi chiếc taxi và thấy cơ man nào là máy quay phim và máy ảnh đứng đấy. Tôi tưởng là họ đang chờ chộp ảnh của ngôi sao truyền hình nào hay đang thực hiện chương trình truyền hình gì đấy. Nhưng rốt cuộc tôi biết, người mà họ chờ đợi là tôi. Tôi biết mình đoạt giải Nobel giành cho văn học là nhờ các phóng viên thông báo đấy", nữ nhà văn 87 tuổi kể lại giây phút bất ngờ khi nhận được tin mừng này.
"Đây là một giải thưởng hết sức vinh dự. Nó mang lại uy tín, và thanh thế mà không phải giải thưởng nào cũng có được. Quả thật là quá tuyệt!", Doris Lessing nói.
Hơn nửa thế kỷ qua, Lessing đã dùng thể loại tiểu thuyết để "công phá" những vấn đề về chủng tộc, giới tính và sự phân chia xã hội đang tồn tại. Sự mạnh mẽ trong cá tính lẫn trong trang viết và văn phong tinh tế, giàu cảm xúc về các vấn đề nhạy cảm trong xã hội của bà từng chịu cảnh thờ ơ của Viện hàn lâm Thụy Điển.
 |
| Doris Lessing vào năm 1962, khi bà ra mắt quyển The Golden Book. Ảnh: nytimes.com |
Và trong một khoảng thời gian dài, vào thập niên 70, Viện này không thích tác phẩm của Doris Lessing. "Chính họ đã nói như thế - nhưng dần dà họ thay đổi suy nghĩ đó. Tôi đã nằm trong danh sách đề cử giải này 40 năm nay. Và thật là hạnh phúc khi được trở thành người phụ nữ thứ 11 đoạt giải", bà nói
Luôn khẳng định không mong chờ quá nhiều vào giải Nobel văn chương, nhưng nữ tác gia hy vọng, giải thưởng sẽ giúp bà có thêm lớp độc giả mới và khơi gợi lại những vấn đề xã hội mà bà đã đề cập đến rất lâu trước đây trong tác phẩm của mình.
Viện hàn lâm Nobel đã chọn The Golden Notebook, tiểu thuyết hậu hiện đại xuất bản vào năm 1962 của Lessing, để vinh danh và trao giải thưởng này vì đây là "một tác phẩm tiên phong" và "thuộc số rất ít những quyển sách giương cao quan niệm của thế kỷ 20 về mối quan hệ giữa nam và nữ".
Tác giả người Mỹ, Joyce Oates nhận định, giải thưởng dành cho Lessing đến quá chậm, chí ít là hai hay thậm chí là ba thập niên; dù vậy bà vẫn "mừng cho Ủy ban bầu chọn của Viện hàn lâm, khi họ nhận ra được thành tựu hết sức độc đáo của Lessing".
Nhà văn, nhà thơ nữ người Anh A.S Byatt, chia sẻ: "Tôi vui sướng khi bà đã chiến thắng. Doris Lessing là một trong số rất ít cây bút được đánh giá là "nhà tiên tri" của văn học. Bà có một bản năng phi thường khi viết về những vấn đề sẽ xảy đến trong tương lai, trước khi người ta có thể nhận thức và nghĩ về nó. Không nhiều nhà văn có khả năng này".
Carmen Callil, đồng sáng lập nhà xuất bản sách chuyên dành cho phụ nữ Virago của Anh, nhận xét "Lessing là một nhà văn vĩ đại đồng thời là một người phụ nữ phi thường - dù rằng hai phẩm chất này không phải lúc nào cũng đi cùng nhau".
The Golden Notebook là một tiểu thuyết phức tạp, pha trộn giữa lối viết theo kiểu kể chuyện với những mẩu tin tức báo chí, giấc mơ, nhật ký cá nhân. Quyển sách đề cập về câu chuyện của Anna Wulf, một tiểu thuyết gia phải chịu đựng cuộc đời đầy trắc trở khi cố gắng thể hiện cảm nhận và suy nghĩ của mình qua 5 quyển sổ ghi chép đầy suy tư về châu Phi, chính trị, tình dục, và những giấc mơ của đời người... Ngòi bút mạnh mẽ và đậm chất nhân văn, nhân ái cũng như tư cách là một người bênh vực cho giới nữ của Lessing đã chọc thủng những thành lũy định kiến của xã hội về những vấn đề này.
Cuộc đời đầy những thăng trầm
Doris Lessing sinh ngày 22/10/1919 ở Kermanshah, Ba Tư cũ, nay là Bakhtaran, Iran. Nhưng 6 năm sau, cả gia đình bà chuyển đến sống ở một nông trại thuộc miền Nam Rhodesia - hiện nay là Zimbabwe.
Người mà Viện hàn lâm Thụy Điển vinh danh như là một nhà văn vĩ đại của nữ giới, người mang "sức mạnh của một tầm nhìn, một ngọn lửa nhiệt tình, chủ nghĩa hoài nghi buộc nhân loại phải nhìn nhận lại một nền văn minh đang đối lập, mâu thuẫn với nhau", từng nghỉ học năm 13 tuổi, để bước vào "trường đời" sau một thời gian theo học tại trường nội trú của tu viện nữ. Vì kiếm sống, bà đã lao vào cuộc đời với đủ mọi nghề sang hèn, từ trông trẻ, điện thoại viên, người viết tốc ký đến nhân viên văn phòng và cả nghề làm báo.
Bà hai lần kết hôn rồi ly dị, có 3 đứa con trước khi đến sống ở London vào năm 1949 và bắt đầu dấn thân vào nghiệp viết lách.
Trong một lần được phóng viên của tờ Guardian hỏi, tại sao bà đến với nghề viết văn, Lessing trả lời rất cá tính: "Với một người như tôi thì đó là việc mà tôi phải làm. Tôi phải viết văn hoặc là trở thành một kẻ khùng. Tôi không thể viết, điều đó có nghĩa là tôi đang lâm vào hoàn cảnh tồi tệ. Có vẻ như tôi loạn thần kinh khi nói về bản thân mình như vậy".
Một năm sau khi đến Anh sinh sống, bà cho ra mắt tiểu thuyết đầu tay The Grass is Singing. Đó là cuốn sách nói về mối tình giữa người vợ của một điền chủ da trắng người Rhodesia và người hầu da đen của mình. Sau đó, khoảng thời gian 1952 đến 1969, bà viết bộ sách gồm 5 quyển, Children of Violence, đây là tác phẩm mang bối cảnh của châu Phi và ít nhiều mang chất tự truyện.
Kịch liệt chống lại chủ nghĩa phân biệt chủng tộc tại Nam Phi, mạnh dạn dấn thân vào con đường chính trị và trở thành đảng viên của Đảng cộng sản Anh trong những năm 1950. Tích cực tham gia chống chiến tranh vũ khí hạt nhân. Đó là những hoạt động không mệt mỏi mà Doris Lessing theo đuổi.
Chính vì những hoạt động này, bà có khoảng thời gian bị cấm đặt chân đến Nam Phi và Zimbabwe năm 1956. Cho đến tận năm 1982, lệnh cấm mới được dỡ bỏ và năm 1992, Lessing đã viết về kỷ niệm này trong cuốn African Laughter: Four Visits to Zimbabwe, miêu tả lại chuyến hành trình của mình khi quay về nơi từng là quê hương.
Năm ngoái, khi trả lời phỏng vấn AP bà nói: "Khi các bạn nhìn lại cuộc đời tôi, các bạn có thể quay trở lại với giai đoạn cuối những năm 30. Thứ mà tôi nhìn thấy đầu tiên là Hitler, kẻ có ý định sẽ sống mãi mãi. Còn Mussolini thì chỉ khoảng 10.000 năm. Và cả triều đại Anh, không ai nghĩ nó có thể đến hồi cáo chung. Vậy thì tại sao có người tin vào bất kỳ loại trường tồn nào nhỉ?".
Không chỉ là một tiểu thuyết gia với một cảm quan nhạy cảm, tinh tế về chính trị và các vấn đề thực tế của xã hội, Doris Lessing còn sáng tác những tác phẩm giàu trí tưởng tượng, đào sâu vào những vấn đề tâm linh và khoa học viễn tưởng như các tiểu thuyết: Memoirs of a Survivor (1974), Canopus in Argos: Archives (1979 đến 1983). Những tác phẩm gần đây nhất của bà gồm Time Bites (2004), một tuyển tập những bài viết dựa trên kinh nghiệm sống của nhà văn; và quyển The Cleft (tạm dịch Khe nứt), một cuốn sách miêu tả thế giới không có đàn ông.
 |
| Và Doris Lessing của tuổi bát thập. Ảnh: wikipedia. |
Tuần tới, vào ngày 22/10, Doris Lessing sẽ tròn 88 tuổi. Nói về việc mình là nhà văn nữ thứ 11 được trao giải Nobel trong suốt lịch sử 106 năm của giải này, bà khẳng định, chẳng ích lợi gì khi bàn luận về nhà văn mà đề cập đến giới tính nam hay nữ. "Thật hạnh phúc khi nước Anh có nhiều nhà văn xuất sắc đoạt giải Nobel".
Doris Lessing cho biết, mấy ngày nay khi được báo tin vui, bà đã liên tục trò chuyện với mọi người, chia sẻ với mọi người về niềm hạnh phúc bất ngờ. Rất nhiều người đã mong chờ Lessing được nhận giải thưởng này và bây giờ mong đợi đã thành hiện thực.
"Bây giờ tôi cảm thấy kiệt sức. Phải đi ra ngoài mua champaigne về uống mừng thôi. Và sau đó thì đi ngủ", bà nói.
Giải Nobel sẽ được trao tặng cho những nhân vật đoạt giải trong buổi lễ trang trọng tại Stockholm vào ngày 10/12, ngày giỗ của Nobel, người mất vào năm 1896.
(Nguồn: Guardian)
|
