|
Sơn Nam, chân thôi đi nhưng chữ tiếp tục hành trình
Nhiều nhà văn mái đầu đã bạc, nhiều fan trẻ chưa từng biết cây đước, cây tràm thật sự đã đến nhà hàng Hương Xưa dự bữa tiệc ấm cúng mừng nhà văn Sơn Nam 81 tuổi. Ông già vốn thích đi bộ, giờ chỉ có thể ngồi xe lăn. Lâu lắm rồi ông mới có dịp ra khỏi nhà gặp bè bạn và nhìn các tập sách của mình bày trang trọng trên kệ.
 |
| "Nhà văn trẻ" Mạc Can xin chữ ký nhà văn Sơn Nam. Ảnh: A.V. |
Trong tập truyện ký Tôi đi học của nhà văn Phan Triều Hải, có đoạn nói đến cảm xúc của anh lúc ngao du giữa các thành phố lớn của nước Mỹ bỗng nhớ đến bác Sơn Nam ở quê nhà. Nhớ bác Sơn Nam vì có dịp đi bộ lang thang mới thấy cái thú nhìn ngắm, chiêm nghiệm cuộc sống một cách nhàn hạ mà sâu sắc. Nhớ Sơn Nam vì một người viết trẻ chợt nhận ra rằng, mình học được nhiều lắm từ cách ông già Nam Bộ này góp nhặt vốn liếng văn chương.
Nhắc lại truyện Phan Triều Hải để thấy được cảm xúc của nhiều người có mặt tại sinh nhật 81 của nhà văn sáng 11/12, đó là cảm xúc nuối tiếc vì sự trớ trêu của cuộc sống. Đáng lẽ đến nay Sơn Nam không phải ngồi xe lăn và còn đủ sức khỏe để kể tiếp những câu chuyện hay từ hành trình mấy chục năm lúc ông xe ôm, lúc cuốc bộ, lang thang bưng biền cho đến phố xá Sài Gòn. Chỉ vì một lần ông già lững thững đi trên vỉa hè bị xe máy tông mà đành "gác chân" hơn 1 năm nay.
Trên bàn tiệc, bên cạnh bánh kem, hoa và quà còn là những món ăn miền Bắc thơm ngon. Ông già vốn sành và "khoái" bàn chuyện ăn uống trong Nam lại có dịp thưởng thức mắm tôm, cà pháo. Bữa tiệc nhỏ ở nhà hàng hương vị Bắc không phải là ngẫu nhiên, bởi ban tổ chức biết lúc khỏe mạnh, Sơn Nam từng có ý nguyện ngao du một chuyến ra Hà Nội, lang thang ngõ ngách của Ba mươi sáu phố phường.
Mọi người chờ đợi được nghe Sơn Nam nói nhiều. Ông vốn trò chuyện có duyên. Mỗi lần nói đến đề tài quen là vốn sống tuôn trào làm người nghe thích thú. Nhưng lần này, ông chỉ nghẹn ngào nhắc lại tấm lòng của các bác sĩ ở Trung tâm Medic - Trung tâm chấn thương chỉnh hình đã tài trợ tiền cho ông sắp xếp lại phần xương bị gãy vì tai nạn. Ông không nói được gì thêm ngoài ba chữ: "Tôi vui quá!" và nhiệt tình ký tên vào sách tặng cho độc giả dù bàn tay cầm viết giờ đã quá run.
Nhưng đã có bạn văn nói hộ ông. Nhà văn Lê Văn Thảo, Chủ tịch Hội nhà văn TP HCM cho biết, nói vắn tắt về Sơn Nam thì không thể được vì sáng tác của ông vô cùng phong phú. "Những người viết của thế hệ chúng tôi học tập từ Sơn Nam rất nhiều. Truyện ngắn, tiểu thuyết của ông có nét đặc biệt là: Hư cấu nhưng lại kết hợp tài tình với chất sử, địa làm cho người ta không chỉ thấy được chân dung, đời sống mà còn cảm được tâm hồn người Nam Bộ".
Còn nhà văn Nguyễn Quang Sáng vẫn trong dáng điệu ông già nhà quê quen thuộc, kể về ngày xưa khốn khó mà ông và Sơn Nam có lúc từng sống gần nhau. "Lần đầu tiên tôi thấy anh Sơn Nam ăn mặc đẹp đẽ như hôm nay, trước giờ ảnh vẫn lèo khèo. Hy vọng 19 năm nữa vẫn còn dịp đi ăn sinh nhật", tác giả Chiếc lược ngà xúc động nói.
Sinh nhật thứ 81 và 18 tác phẩm của Sơn Nam (vốn tập hợp lại từ 44 tác phẩm nhiều thể loại của ông in trước đây) được NXB Trẻ "triệu tập" về chung một tủ sách thật trang trọng sau khi mua tác quyền toàn bộ. Có được điều này còn phải nhắc đến công của nhà nghiên cứu, nhà sưu tầm tư liệu Đinh Công Tâm, người vì tình yêu với văn Sơn Nam mà tự gom góp, cất giữ những tác phẩm, bài viết nhà văn đăng rải rác khắp nơi trong 50 năm cầm bút.
 |
| Bà Quách Thu Nguyệt, Giám đốc NXB Trẻ tặng khánh cho nhà văn Sơn Nam nhân dịp ông 81 tuổi. Ảnh: A.V. |
Đầu năm 2007, NXB Trẻ tiếp tục ra mắt tập Hương quê - Tây đầu đỏ (Tây đầu đỏ từng đoạt giải thưởng văn chương Cửu Long năm 1961)và một số truyện ngắn khác của nhà văn Sơn Nam. Tập sách này gồm những tư liệu mà Sơn Nam in trước 1975 do ông Đinh Công Tâm và nhà thơ Lê Minh Quốc lưu giữ được và trao lại cho NXB Trẻ.
Hiện tại, NXB này lập hẳn một ban chuyên tìm kiếm, chọn lọc, sưu tầm những tác phẩm đã in của Sơn Nam. Chỉ riêng về truyện ngắn, Sơn Nam sáng tác khoảng 300 truyện nhưng hiện nay NXB chỉ mới tập hợp và in bản mới khoảng 100 truyện. NXB đang cất công tìm kiếm tập truyện Bên rừng Cù lao Dung (giải nhất cuộc thi văn chương Cửu Long 1951, thời kỳ kháng chiến Nam Bộ) để in lại nhưng vẫn chưa có "manh mối". Tham vọng của Trẻ là sinh nhật Sơn Nam vào năm 2019, đầy đủ các tác phẩm của ông sẽ được ấn hành để độc giả thưởng thức con đường văn nghiệp của ông trọn vẹn hơn.
Cũng nhân dịp sinh nhật ông, NXB Trẻ phối hợp với nhiều nhà sách trên toàn quốc tổ chức Tuần sách Sơn Nam kéo dài từ 10 đến 17/12.
|
"Sơn Nam là một tâm hồn lạc lõng trong thế giới buyn-đinh và Mercedes, trong thế giới triết hiện sinh, tranh trừu tượng và nhạc tuýt. Nhưng đó là một tâm hồn đẹp không biết bao nhiêu, đẹp cái vẻ đẹp của lọ sứ Cảnh Đức Trấn ở Giang Tây (có khác lọ hoa Ý Đại Lợi ngày nay), và ít được người đời thưởng thức hơn là họ đã thưởng thức một tiểu thuyết gia chuyên viết về chuyện tình chẳng hạn. Nhưng phải nhìn nhận rằng, cái đẹp Sơn Nam bất hủ".
(Nhà văn Bình Nguyên Lộc nói về Sơn Nam trong tập tạp văn Gốc cây, Cục đá & Ngôi sao). |
|
