|
Đỗ Hoàng Diệu không quan tâm tới 'đánh đấm'
Danh hiệu nhân vật bị búa rìu dư luận ghê gớm nhất trong năm qua có lẽ phải trao cho nữ văn sĩ trẻ Đỗ Hoàng Diệu. Và mọi giông gió đến với cô cũng bắt đầu từ chuyện tình dục trong văn chương, chỉ qua một tác phẩm "Bóng đè".
- Người ta khen và chê quá nhiều về “Bóng đè”, chị phản ứng thế nào?
- Chẳng ảnh hưởng gì. Tôi vẫn cứ ăn và ngủ như thường.
- Sau khi "Bóng đè" ra đời, chị có bao nhiêu bài báo tạm gọi là "đánh đập"?
 |
| Nhà văn Đỗ Hoàng Diệu. | - Rấc tiếc là tôi lại không đếm và hầu như không đọc. Chính người bán sách cho tôi lẫn nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, nhà văn Châu Diên có để trước mặt tôi một chồng báo "đánh đập" vào bảo: "Đọc đi! Đọc đi!". Tôi bảo: "Tại sao em lại phải đọc? Có trương ra trước mặt em cũng không bao giờ đọc cho nên đừng bao giờ đưa ra trước mặt em". Hôm trước, buổi sáng sớm đạo diễn Lê Hoàng gọi cho tôi: “Dậy đi, con mẹ già dậy đi. Có một bài đánh con mẹ già đấy”. Tôi hỏi lại: “Tại sao cái lão già này lại gọi điện vào giờ này để đánh thức tôi dậy nhỉ? Để yên cho tôi ngủ”. Và sau đó tôi ung dung ngủ đến tận 10h sáng, không hề bận tâm một chút nào cả. - Vậy chị có ngoại lệ nào?
- Chỉ có một bài duy nhất tôi đọc là bài của Nguyễn Thanh Sơn. Tại vì, thứ nhất, Sơn là bạn của tôi, thứ hai nữa Sơn trực tiếp gửi qua e-mail cho tôi.
- Cảm giác của chị khi đọc bài phê bình đó như thế nào?
- Sau bài đấy, rất nhiều người nghĩ là tôi sẽ không chơi với Sơn nữa hoặc là tôi sẽ gọi điện thoại hay gửi email xỉa xói Sơn. Nhưng hầu như đã không có chuyện gì xảy ra và tôi vẫn gặp Sơn bình thường. Chỉ có Sơn ca cẩm với tôi rằng: "Anh viết hoàn toàn với tư cách một nhà phê bình, nhưng rất nhiều người nghĩ là giữa em và anh có chuyện gì đấy và anh thù em nên viết". Nhưng tôi đã bảo Sơn: "Dư luận người ta nói thì anh quan tâm làm gì".
Cách đây mấy hôm, một phóng viên hỏi tôi có thấy Sơn như thế là ác ý và độc miệng với tôi không? Chiều hôm đó, tôi tình cờ gặp Sơn liền bảo anh ấy trả lời giúp tôi cái câu mà phóng viên hỏi ban sáng. Sơn nghĩ một lúc rồi nói: "Giả lời thế này này: Yêu nhau lắm, cắn nhau đau". Tôi bảo lại: "Nhưng anh với em lại không yêu nhau". Sơn nói: "Từ từ, để anh về suy nghĩ rồi lại trả lời câu đấy cho".
- Cho đến bây giờ thì sao?
- Chả thấy trả lời.
- Nhưng bản thân chị thấy bài viết ấy thế nào?
- Tôi nghĩ đúng là hơi độc miệng. Và tôi biết Sơn từng bị rất nhiều nữ văn sĩ gọi điện chửi bới trước những bài báo của Sơn. Nếu nhìn nhận tác giả chỉ qua một vài truyện ngắn thì quả là hời hợt. Tôi nói với Sơn là nếu như anh vẫn tiếp tục cái cách phê bình đó thì không chỉ là những lời đe dọa và chửi bới trong điện thoại đâu mà sẽ là "bom" đấy - nhiều người bảo thế. Cho nên là chỗ bạn bè với nhau, tôi nói thật anh nên cẩn thận.
- Nhưng như chị trả lời trên báo rằng Sơn đã thanh minh: "Sơn nói những nhân vật ở "Bóng đè" thiếu văn hóa chứ không phải nói Diệu thiếu văn hóa". Chị nghĩ sao?
- Cái tin nhắn của Sơn thế này: "Anh nói nhân vật của em không văn hóa chứ không phải là em" vẫn còn trong máy điện thoại của tôi đây. Thế nhưng mà tôi nghĩ đấy là một lời biện minh của Sơn. Nhưng tôi không giận. Sơn viết như thế không đáng để cho tôi giận.
- Nhiều người thấy lạ cứ đổ xô vào đánh. Cảm giác của chị thế nào?
- Tôi biết Nguyễn Hòa tập hợp rất nhiều các ý kiến "đánh" tôi tại một diễn đàn trong mạng và ở đấy người ta chửi thoải mái. Đấy không phải là ý kiến mà là sự chửi theo nhau của một nhóm người chơi với nhau.
- Chị nghĩ sao về ý định viết về những cái như là một phần tính cách người Việt hay a dua, chửi theo?
- Như Nguyễn Huy Thiệp viết kịch Mổ nhà văn rất tài nhưng có nơi nào dám in đâu. Tôi chưa có ý định viết về điều đó. Thói đố kỵ, ganh ghét, tỵ hiềm của người Việt mình, ông bà ta đã đúc kết từ thời xưa rồi.
- Nói xấu sau lưng với “đập thẳng vào mặt", cái nào dễ chịu hơn?
- Tôi chẳng bao giờ ghen ghét đố kỵ với ai, nhưng có một vài người lại cư xử rất “lạ”. Khi nhà văn Châu Diên viết bài khen Bóng đè, một nữ nhà thơ trẻ gọi điện cho ông nói: "Làm sao bác lại đi khen cái của nợ đấy được?"... Nhưng mà mình hiểu, nên im lặng là câu trả lời.
- Trong những ý kiến khen chị, có ai khen quá đáng khiến chị phải đỏ mặt không?
- Có một lần, nhà văn Châu Diên phát biểu trên truyền hình: "Tôi nghĩ rằng Đỗ Hoàng Diệu cũng như là Huy Thiệp, là ... hằng số trong trời đất và đến một lúc nào đấy nó lặp lại, nó tự xuất hiện". Tức là tôi có cảm giác bác Châu Diên nói tôi là thiên tài ấy mà. Ngay sau đó, tôi nói với bác Châu Diên: "Cháu chẳng hiểu bác nói cái hằng số là cái gì. Cháu viết xong cái truyện Bóng đè mà chẳng ai chịu in cho cháu cả, thế thì cái hằng số đó có xuất hiện đâu mà bác cứ hằng số với chả thiên tài" (cười).
- Khi viết "Bóng đè", đã khi nào chị nghĩ là nó sẽ gây ồn ào như thế?
- Không, vì tôi nghĩ nó chẳng có gì là suy đồi mà cũng không phản đạo đức như tất cả các... "nhà" đánh Bóng đè vẫn nói. Nó cũng chẳng đến mức kiệt tác. Nhưng viết xong gửi cho một ông chủ bút thì ông ấy nói cái này mà in ở trong nước thì sẽ bị phê bình tan nát trên mặt báo cho mà xem... Quả đúng vậy.
- Đã có người nào từng bị “đánh đập” trên công luận gọi điện cho chị an ủi?
- Chỉ có Nguyễn Việt Hà nói với tôi hôm ở nhà họa sĩ Lê Thiết Cương, khi mới có những bài đánh đấm đầu tiên: "Em còn phải chịu ít nhất là 20 bài như thế. Nhưng như em cũng chưa là gì. Hồi anh viết Cơ hội của Chúa, khi anh bước vào văn phòng, người ta xì xà xì xào rồi che mặt nhìn anh, anh bị xa lánh cứ như anh không phải là đồng loại ấy".
- Theo Nguyễn Hòa, đã có lần chị trả lời phỏng vấn rằng: “Nhiều lúc tự chặc lưỡi một mình: "Đã xa rồi, ơi Nguyễn Huy Thiệp và Bảo Ninh”. Nếu đúng thế thật thì cái "tôi" của chị to quá. Sự thực là thế sao?
- Tại sao Nguyễn Hòa không trích nguyên văn cái câu hỏi và câu trả lời phỏng vấn? Đại ý câu hỏi: "Cô nghĩ gì về văn chương Việt Nam?". Tôi trả lời: "Thời nhỏ, tôi rất thích Nguyễn Huy Thiệp, Phạm Thị Hoài, Bảo Ninh, Phan Thị Vàng Anh. Những năm học cấp III, tôi phải nhịn quà sáng để lấy tiền mua báo Văn Nghệ đọc. Những truyện ngắn của Nguyễn Huy Thiệp tôi không bỏ sót một truyện nào. Năm 1992 tôi đã đọc Thân phận tình yêu của Bảo Ninh 3 lần liền... nhưng bây giờ tôi không bao giờ đọc báo Văn Nghệ nữa vì có gì đâu mà đọc. Và tôi chặc lưỡi một mình: Đã xa rồi, ơi Huy Thiệp, ơi Vàng Anh, ơi Bảo Ninh". Đấy, đại ý là thế. Tôi tiếc vì không còn ai viết hay như họ nữa. Tại sao Nguyễn Hòa không trích cả cái đoạn đấy đi để thấy rằng là tôi từng ngưỡng mộ Nguyễn Huy Thiệp, Phan Thị Vàng Anh, Bảo Ninh... đến như thế nào. Họ cố tình làm cho cái tôi của tôi phình đại.
- Tất cả những sóng gió hầu hết là vì chuyện sex ở trong những truyện của chị. Thế thì phải đặt câu hỏi: Tình dục trong văn chương là bình thường hay không bình thường?
- Tình dục, nó là một phần của đời sống. Nó đẹp như đời sống đang diễn ra. Nó nồng nàn như đời sống nhưng mặt khác nó cũng tăm tối như đời sống. Văn chương đạt đến văn chương nhất đấy là khi viết về cái phần ẩn sâu, giấu kín nhất trong con người. Và sex là cái ẩn giấu nhất ấy. Nó là một trong những cảm xúc lớn lao và bền bỉ của con người. Thế tại sao tôi không được viết sâu về tình dục?
- Nhưng phải viết thế nào để không tục tĩu?
- Viết như thế nào tùy vào cách nghĩ, cách nhìn của từng tác giả. Nhóm thơ Mở miệng ở trong Sài Gòn rất tự nhiên khi đề tên các bộ phận sinh dục của người nam và người nữ. Tại sao tôi không làm như thế? Đấy là cách viết của tôi. Tùy vào cách đọc của từng người và bối cảnh của câu chuyện.
- Chuyện sex vẫn được nhiều người coi là vùng cấm. Riêng chị thấy sao?
- Có người nói: “Tôi ghê tởm chuyện đấy”, nhưng thực ra họ vẫn sống như thế hàng ngày, thậm chí nhiều người ta còn sex hơn tây ấy chứ. Tây đâu có karaoke ôm, bia ôm, cắt tóc gội đầu máy lạnh ôm. Những người có tiền thì vào quán bar, vũ trường mong xem thoát y. Cho nên, viết về sex đâu có gì là ghê gớm.
- Một câu hỏi muôn thuở: Nếu là người không trải nghiệm thì khó viết về tình dục được như chị. Thực sự thì sao?
- Người ta hay nói: Văn là người. Tôi đã trả lời một độc giả Pháp đúng câu hỏi này: "Thưa ông, văn là người ở chỗ, khi nhà văn miêu tả một tác phẩm có những cảnh sex, cảnh làm tình, sau rồi đêm về nhà văn tưởng tượng ra những cái cảnh đó để làm với người yêu hay với vợ (chồng) mình, khi đó văn là người đấy". Còn tại sao miêu tả được như thế thì là tưởng tượng, đọc sách thôi.
- Nhưng nếu người viết đã trải nghiệm rồi thì cũng đâu có sao, vì như chị nói, tình dục là một phần của đời sống?
- Đúng. Sex là một phần của đời sống, nó có tất cả mọi thứ như đời sống, nó đẹp, nồng nàn và cũng vô cùng tăm tối. Nếu như ai thoát ra khỏi sự tăm tối, tiêu cực như mua bán, trao đổi thì người ta sẽ thấy nó đẹp.
- Có người còn ý kiến là để nhanh nổi tiếng thì viết về sex một cách táo tợn, trắng trợn... Chị nghĩ thế nào?
- Quan điểm như thế thì hoàn toàn sai lầm. Tôi bị các nhà phê bình và độc giả phản ứng, một phần là trong Bóng đè, tôi để chuyện sex nằm dưới bàn thờ tổ tiên theo dụng ý của câu chuyện. Nếu như chỉ để gây shock, giật giân, câu khách, tôi có thể viết về cảnh sex ở bãi biển, ở khách sạn, ở bất cứ đâu. Nhưng viết thế vì nó có ý đồ, nó được tính toán với sự ẩn dụ của Bóng đè.
- Chị từng nói nếu ai so sánh chị với Vệ Tuệ, thì cũng là so sánh vô thưởng vô phạt. Tại sao vậy?
- Tại vì như thế này, cái sự so sánh ấy chưa xuất hiện ở bất kỳ một bài báo hay bài phê bình nào cả mà nó chỉ là chuyện bàn trà, quán nước. Tôi nghĩ mình chẳng có gì giống Vệ Tuệ và cả Vệ Tuệ cũng chẳng có gì giống tôi. Truyện của Vệ Tuệ là chuyện của lớp thanh niên đang sống thác loạn, điên cuồng... Còn tôi nhìn về quá khứ để nói hiện tại. Tôi đã đọc song không thích văn của Vệ Tuệ cũng như là kết cấu truyện, nhưng mà tôi phục Vệ Tuệ ở chỗ cô ấy đã can đảm nói lên sự thật, cô ấy rất dũng cảm và tự tin.
- Người đàn ông mà chị nửa kín nửa hở là “cũng được đấy” sinh năm 1962, giờ thế nào?
- Từ xưa đến nay, tôi không có một mối tình nào cùng trang lứa. Tôi có vài ba mối tình thì đều là với những người đàn ông lớn hơn, từng trải hơn. Tôi đã quen người này 5-6 năm rồi và đã có rất nhiều sóng gió đã xảy ra, rất nhiều lần đã chia tay nhưng lại quay lại.
- Trong văn thì mạnh mẽ, quyết liệt nhưng ngoài đời chị là người như thế nào, kể cả về mặt tính cách?
- Tôi nghĩ rất nhiều người sau khi đọc truyện của tôi cứ tưởng tượng ra là sẽ gặp một cô rất ghê gớm, lý luận, nói năng kinh lắm, lại còn làm luật sư nữa..., nhưng họ chưng lửng khi gặp tôi và bảo cái đứa này nó hiền quá, lành quá. Thậm chí tôi thấy mình hơi yếu đuối quá. Nhiều người nói chắc là khóc nhiều quá nên mắt đẹp.
- Năm 2006 chị có dự định gì lớn?
- Tôi có một câu cửa miệng là “Ngày mai chẳng biết thế nào mà lần”.
(Nguồn: Đàn Ông)
|
