|
Assia Djebar - viện sĩ Viện Hàn lâm Pháp đầu tiên của Algeria
Nhà văn, nhà sản xuất phim người Algeria - Assia Djebar - được bầu vào Viện Hàn lâm Pháp hôm 16/6. Bà là người phụ nữ đầu tiên của vùng Maghreb (Bắc Phi, bao gồm Maroc, Tuynidi và Algeria) được bầu vào viện Hàn lâm danh giá này.
 |
| Viện sĩ Assia Djebar. | Assia Djebar sinh năm 1936 tại Fatima-Zohra Imalayen (Cherchell) - một thị trấn ven biển phía Tây thủ đô Alger. Trong những thập niên gần đây, tên tuổi của Djebar nổi tiếng trên toàn thế giới, chủ yếu nhờ vào 4 cuốn tiểu thuyết viết về đời sống của người phụ nữ Algeria, bắt đầu bằng tác phẩm L'Amour, la fantasia xuất bản năm 1985. Cuốn sách này sau đó đã được dịch sang tiếng Anh với tên gọi là "Fantasia: An Algeriaan Cavalcade". Djebar xuất bản tác phẩm đầu tiên La Soif (Khát vọng) năm 1957, khi bà vừa 21 tuổi. Cuốn tiểu thuyết được chào đón nồng nhiệt ở Pháp, độc giả nước này ví bà là một "Françoise Sagan của Algeria". La Soif kể câu chuyện về một cô gái trẻ mang hai dòng máu Pháp - Algeria kiên quyết đấu tranh cho con đường sống riêng của mình, bất chấp những mối ràng buộc của gia đình cũng như truyền thống. Tác phẩm bị chỉ trích là sự cổ xúy cho chủ nghĩa cá nhân phù phiếm, lạc điệu với cuộc đấu tranh lúc bấy giờ của cả dân tộc Algeria. Tuy vậy, cùng với những tác phẩm khác về sau như Les Enfants du nouveau monde (1962) và Les Alouettes naives (1967), La Soif đã góp phần khẳng định vị trí hàng đầu của Djebar trong nền văn học non trẻ của một nước Algeria độc lập và vị trí tiên phong của bà trong cuộc đấu tranh giành hạnh phúc cho người phụ nữ Algeria.
Đồng thời, Djebar nuôi khát vọng trở thành một học giả, nhà nghiên cứu lịch sử. Năm 1955, bà là người phụ nữ Algeria đầu tiên được vào học tại Đại học sư phạm Pháp (Ecole normale Supérieure) - một ngôi trường danh giá, nơi Jean Paul Sartre từng theo học. Sau khi trở thành giáo sư lịch sử, bà tiếp tục học về điện ảnh tại Đại học Algiers vào những năm cuối thập kỷ 60, đầu thập kỷ 70. Trong một thập kỷ sau đó, Djebar hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh với tư cách là một nhà sản xuất phim và là nhà phê bình điện ảnh.
Năm 1980, bà rời khỏi Algeria do bất mãn với chế độ chính trị cũng như chính sách "Ảrập hóa" của các phần tử theo chủ nghĩa bảo thủ cực đoan tôn giáo đến từ nước ngoài - một chính sách cưỡng bức người Algeria sử dụng tiếng Ảrập mà theo bà sẽ có những tác động không tốt đến nền học thuật nước này. Từ năm 1990, bà tham gia thỉnh giảng cho một số trường đại học ở Mỹ và tiếp tục cho xuất bản một số tác phẩm, đáng chú ý nhất là tập truyện ngắn Oran, langue morte (Oran: Một ngôn ngữ chết) năm 1997.
Việc bầu chọn Djebar vào Viện Hàn lâm Pháp đã đưa tên tuổi của bà lên ngang hàng với những nhà văn viết bằng tiếng Pháp hàng đầu hiện nay. Đây còn được coi là một cử chỉ của người Pháp nhằm hòa giải với nhân dân Algeria.
Trong số 40 viện sĩ (đây là con số giới hạn của Viện Hàn lâm Pháp), có tên tuổi của những học giả nổi tiếng như nhà nhân loại học Claude LéviStrauss, tiểu thuyết gia Henri Troyat và Alain Robbe- Grillet, nhà sử học Pierre Nora và Marc Fumaroli. Những thành viên mới là những người được bầu chọn để thay vào vị trí của những thành viên đã qua đời.
Nhân sự kiện Djebar được bầu vào Viện Hàn lâm pháp, tờ Le Monde bình luận: "Việc lần đầu tiên một nữ tác giả từ vùng Maghreb được bầu chọn vào Viện Hàn lâm đã khẳng định một lần nữa rằng, cộng đồng các nước nói tiếng Pháp đang áp dụng một chính sách mở cửa cho các nước thành viên... Văn học Pháp thường chỉ được hiểu là một nền văn học giới hạn trong một vùng nhỏ bé bao gồm Paris và những vùng lân cận, trong khi đó trên thực tế, phạm vi này cần được mở rộng tới những tác phẩm viết bằng tiếng Pháp của các tác giả đến từ Việt Nam, Canada, Bỉ, Thụy Sĩ, châu Phi hoặc Ai Cập".
Tờ FLN đánh giá: "Viện Hàn lâm Pháp đã chào đón một tiểu thuyết gia, một người theo chủ nghĩa dân tộc, một "chiến sĩ" của Algeria. Cuộc đời của bà là sự phản ánh cuộc đấu tranh không mệt mỏi cho danh dự, quyền tự do của người phụ nữ Algeria. Hành trình từ tuổi thơ của một cô bé Algeria đến một người phụ nữ nổi tiếng trên toàn thế giới, từ một người phụ nữ sử dụng tiếng mẹ đẻ cho đến một nhà văn viết bằng thứ tiếng của một đất nước từng đi xâm lược dân tộc mình là một cuộc hành trình dài, đầy thử thách của Assia Djebar".
Có hai giai đoạn chính trong sự nghiệp sáng tác của Djebar. Giai đoan đầu được đánh dấu bằng sự vắng bóng của bà trên văn đàn một thời gian dài sau khi xuất bản cuốn tiểu thuyết Les Alouettes naïves (1967) và trước khi ra mắt tuyển tập truyện ngắn Femmes d'Alger dans leur appartement (1980). Giai đoạn thứ hai là khi nhà văn quyết định chuyển sang viết bằng tiếng Pháp với khát vọng được chuyển tải những thông điệp về cuộc đấu tranh vì người phụ nữ Algeria bằng thứ ngôn ngữ phổ biến này - một quyết định đã mang tới cho bà danh dự cao quý ngày hôm nay.
Được đánh giá như là một tác phẩm tạo nên bước ngoặt trong sự nghiệp sáng tác của Djebar, Femmes d'Alger ra đời sau hơn chục năm im lặng, thể hiện quyết tâm tạo dựng một sự nghiệp văn học viết bằng tiếng Pháp của nhà văn. Trong một bài viết kèm theo tác phẩm Ecrire dans la langue de l'autre (Viết bằng ngôn ngữ khác), nhà văn giải thích: "Tôi sử dụng tiếng Pháp để làm sáng lên bóng tối bao trùm lấy con người tôi, giọng nói của tôi và ngôn ngữ của dân tộc tôi".
(Nguồn: Al-Ahram)
|
