|
Ra mắt cuốn 'Đình nguyên Hoàng giáp Đào Nguyên Phổ'
Ngày 3/6, Trung tâm Văn hoá Ngôn ngữ Đông Tây tổ chức giới thiệu cuốn "Đình nguyên Hoàng giáp Đào Nguyên Phổ". Sách dày 396 trang, do Nhà sách Cảo Thơm và NXB Hội Nhà văn liên kết ấn hành.
Nhóm biên soạn gồm có Chương Thâu, Đào Duy Mẫn, Nguyễn Tiến Đoàn và Phạm Bào, trong đó Đào Duy Mẫn chính là hậu duệ của Đào Nguyên Phổ, một nhân vật lịch sử quan trọng cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX.
Đào Nguyên Phổ (1861 - 1908), tên cũ là Đào Văn Mại, tự là Cần Giang, Hoành Hải hiệu là Tảo Bi, xuất thân trong một gia đình Nho học ở xã Thượng Phán, tổng Đồng Trực, huyện Quỳnh Côi, tỉnh Thái Bình (nay là xã Quỳnh Hoàng, huyện Quỳnh Phụ). Ông vốn thông minh, học giỏi, đỗ Cử nhân ở tuổi 17 (1877). Sau một thời gian dạy học ở địa phương gần nhà, năm 23 tuổi (1884), được bổ chức Giáo thụ huyện Tam Nông (tỉnh Phú Thọ) rồi Tri huyện Võ Giàng (tỉnh Bắc Ninh), nhưng bị bãi chức vì để "mất trộm" tiền thuế của huyện. Ông lại đi dạy học ở Nam Định, giao du với các chí sĩ yêu nước... Năm 1895, nghe theo lời khuyên của Nguyễn Thượng Hiền, ông vào Huế học trường Quốc Tử Giám, năm 1898 dự thi Hội, ông đỗ luôn Đình nguyên Hoàng giáp và được bổ chức Hàn lâm thừa chỉ. Tại nơi đế đô này, ông tìm đọc và tiếp thu nhiều tư tưởng mới qua "Tân thư"; ông lại theo học có thêm trình độ Pháp ngữ tại "Pháp tự quốc gia học đường" giúp mở rộng kiến văn.
 |
| Trang bìa cuốn sách. |
Năm 1902, ông xin từ quan trở về Hà Nội, làm nghề viết báo ở Đại Nam đồng văn nhật báo, rồi làm chủ bút các tờ Đại Việt tân báo (1905), Đăng Cổ tùng báo (1907). Thời gian này, Đào Nguyên Phổ tích cực hoạt động, truyền bá tư tưởng "duy tân", tham gia sáng lập Đông Kinh Nghĩa Thục, góp phần quan trọng xây dựng, quảng bá nền "học mới", phổ biến khoa học kỹ thuật, văn minh phương Tây, biên soạn sách giáo khoa, dùng báo chương để "hoá dân cường quốc". Những hoạt động yêu nước, chống chính quyền thuộc địa của ông và của những yếu nhân Đông Kinh Nghĩa Thục không qua mắt được bọn mật thám ngày đêm rình mò, truy lùng, khống chế, bao vây, hãm hại các nhà chí sĩ yêu nước. Và sau khi Đông Kinh Nghĩa Thục bị đóng cửa, tiếp đến kế hoạch đầu độc lính Pháp ở Hà Thành bị tiết lộ, Đào Nguyên Phổ càng bị truy lùng ráo riết, đến mức ông phải tuẫn tiết để khỏi bị sa vào tay kẻ địch, nhằm bảo toàn danh tiết và tránh di luỵ cho gia đình, cho bạn bè đồng chí.
Trong buổi giới thiệu sách, GS Chương Thâu khẳng định: “Rõ ràng là Đào Nguyên Phổ có một vai trò và vị trí quan trọng trong công cuộc duy tân, cải cách văn hoá - xã hội đầu thế kỷ XX và rất đáng được vinh danh. Thế nhưng, từ trước đến nay sử sách của chúng ta vẫn chưa có một công trình nghiên cứu đánh giá về con người và sự nghiệp của ông. Năm nay, nhân kỷ niệm 100 năm ngày mất của ông, chúng tôi được sự động viên khuyến khích của bạn bè đồng nghiệp và của gia tộc họ Đào, tổ chức biên soạn tập sách này với mục đích đóng góp một phần nhỏ làm sáng tỏ thêm "nhân vật lịch sử - danh nhân văn hoá Đào Nguyên Phổ", nhà chí sĩ trung kiên, nhà báo tiên phong, nhà giáo dục mang tư tưởng canh tân”.
|
